cbg-migranten

Boek: "De mytische oom" in Amerika

2012-01-23T12:53:00.001+01:00

Bij de Arbeiderspers verscheen zojuist het boek De mytische oom van Mariët Meester. Dit boek past naadloos in de recente hoos van familiehistorische non-fictie. Deze keer speelt het thema migratie een belangrijke rol, waarbij vooral de grote verschillen tussen de leefstijl en leefwereld van de Europese en de Amerikaanse familie opvalt.

Schrijfster Mariët Meester ging op zoek naar haar 'mythische' oom Peter Maystar (verengelst Meester), die in de jaren vijftig naar de Verenigde Staten emigreerde. Ze vertelt in afwisselende hoofdstukken over hem en de familie Meester in Groningen en overzee vanaf het einde van de Tweede Wereldoorlog, de emigratie in 1953 naar Grand Rapids, Michigan, zijn bestaan als arts en de latere vestiging in het overwegend christelijke Lynden, Washington in 1984. De hoofdstukken over het verleden worden afgewisseld door die van het heden ten tijde van het bezoek van de schrijfster aan haar Amerikaanse familie. De 'historische' hoofdstukken zijn verhalend in tegenstelling tot die van het heden, die feitelijk en tamelijk koel afstandelijk worden verteld, met name als de orthodox vrijgemaakt-gereformeerde leefwereld van haar familie, waar geloof en kerk een grote rol spelen, in het geding komt. Een fragmentstamboom, migratieliteratuur en afkortingen van Amerikaanse kerkgenootschappen vullen deze Nederlands-Amerikaanse familiegeschiedenis aan. Veel voorkomende Nederlandse familienamen zijn onder andere Eppens, Flikweert, Struiksma en Hoeksema, maar schrijfster heeft de meeste namen vanwege privacyredenen veranderd.

Voor familiehistorici, en zeker mensen met een geëmigreerde Amerikaanse tak, kan het boek een bron van inspiratie zijn.

Mariet Meester, De mythische oom. Nederlandse immigranten in Amerika. Een bloedband, Arbeiderspers (2012), 288 pag.'s, prijs € 19,95, ISBN 978 90 295 7865 3. Zie website Arbeiderspers.

De lotgevallen van de laatste predikanten van Formosa

2012-01-10T11:00:00.000+01:00

In het Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis, jaargang 14 nr. 4 (2011), staat een boeiend artikel over het lot van de laatste Nederlandse predikanten op Formosa, nadat in maart 1661 Chinezen onder leiding van de legendarische Coxinga (de Chinese legerleider Zheng Chenggong) Formosa binnenvielen. Tussen maart 1661 en 10 februari 1662 veroverde Coxinga heel Formosa. Op de laatstgenoemde datum viel Fort Zeelandia en werd de VOC definitief verdreven van het eiland.

Albrecht Herport - Slag om Zeelandia

Het gaat in het artikel over zes predikanten, waarvan de meesten het er niet levend van af brachten. Alleen Marcius Masius en Johannes Cruijff wisten het eiland levend te verlaten. De andere vier was een minder gunstig lot beschoren. Antonius Hantbroeck werd op 21 oktober 1661 onthoofd, Petrus Mus stierf waarschijnlijk op 14 mei 1661 aan het kruis, Leonardus Kampen zou in Chinese gevangenschap na begin 1666 zijn overleden en Arnoldus Winsemius is waarschijnlijk ongeveer gelijktijdig met Antonius Hantbroeck gedood. De verovering van Formosa door de Chinezen kostte ook nogal wat andere Hollanders het leven, waarbij eveneens onthoofding en kruisiging voorkwamen.

Henk Florijn, De laatste Nederlandse predikanten op Formosa, in: Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis (TNK), jaargang 14 (2011) nr. 4, pag. 146-153.

TNK wordt uitgegeven door de Vereniging voor Nederlandse Kerkgeschiedenis (VNK) en verschijnt 4 keer per jaar. Leden VNK betalen € 25,- contributie per jaar en ontvangen het tijdschrift kostenloos. Niet-leden kunnen losse nummers bestellen voor € 5,- ex. verzendkosten. Op de website van VNK wordt van ieder nummer van TNK een inhoudsopgave gegeven.

Nieuw zwartboek van Nederland overzee

2012-01-09T14:05:00.000+01:00

Veel migratiebewegingen en bijbehorende stukken familiegeschiedenis zijn niet te begrijpen zonder min of meer uitgebreid stil te staan bij de geschiedenis van de voormalige Nederlandse overzeese gebiedsdelen in De Oost en De West en de bijbehorende internationale handel, slavenhandel, kaapvaart, plundering, afpersing, opiumhandel, cultuurstelsel, oorlog en handjeklap. De slavernij is onlangs veel besproken naar aanleiding van de gelijknamige tv-serie.

Onlangs verscheen van de hand van Ewald Vanvugt een boeiend overzicht dat zeker zal voorzien in een behoefte: Nieuw Zwartboek van Nederland overzee. Dit is een veel vermeerderde editie van het eerder gepubliceerde Zwartboek van Nederland overzee en geeft naast de slavernij ook een uitvoerig overzicht van andere pijnlijke onderdelen van de Nederlandse overzeese geschiedenis. De volgende onderwerpen passeren de revue:

de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)
de West-Indische Compagnie (WIC)
de eeuwen van kaapvaart en piraterij
de massale mensenhandel in de Oost en de West
Pax Neerlandica en de vele Nederlandse aanvalsoorlogen
de staatsinkomsten uit opium in Nederlandsch-Indië
het geroofde exotische cultuurgoed in de rijksmusea
het opiumfortuin van het Nederlandse koningshuis
en andere pijlers van onze welvaart en beschaving.

Over het voorgaande Zwartboek van Nederland Overzee, dat in 2002 verscheen, schreeft het NRC:

Opzet en ondertitel doen vermoeden dat ook dit `Zwartboek` gekleurd zal zijn door morele verontwaardiging. Verrassend genoeg blijkt dat niet het geval. Vanvugt geeft zakelijke beschrijvingen, die hij ondanks veel feitelijke informatie aangenaam leesbaar weet te houden. Zijn stellingname schuilt in het thema, niet in de toon. Alleen als standbeelden ter sprake komen, ontsnapt Vanvugt (die eerder een boek publiceerde over koloniale monumenten) een – zeer milde – sneer. Bijvoorbeeld over het beeld van de jongens van Bontekoe in Hoorn: `De beeldengroep is een mooi en tastbaar voorbeeld van de algemeen gangbare `cultuur-toeristische` visie op het VOC-verleden als een stoer maar vriendelijk, zelfs knus kinderboek.` Vanvugts bescheiden moralisme geldt niet het verleden zelf, maar de wijze waarop het in steen wordt vereeuwigd.

Ewald Vanvugt, Nieuw zwartboek van Nederland. Wat iedere Nederlander moet weten, Uitgeverij Aspekt (Soesterberg 2011), 574 pag.'s, ISBN 9789461530875, prijs € 27,95.

'Komen en gaan'. Migratiegeschiedenis van Nederland nu als download

2012-01-05T17:00:00.001+01:00

Het boek Komen en gaan. Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550 van Herman Obdeijn en Marlou Schrover is nu gratis te downloaden op internet. Het boek is uitverkocht en wordt niet herdrukt.

In Komen en gaan beschrijven Herman Obdeijn en Marlou Schrover de immigratie- en emigratiestromen van en naar Nederland vanaf 1550 tot nu. Al in de tijd van de Republiek hadden onze contreien een grote aantrekkingskracht op migranten uit andere delen van Europa. Niet alleen vanwege de religieuze tolerantie die er heerste, maar ook omdat de economie er bloeide en er veel werk was voor nieuwkomers en goede investeringskansen lagen voor vermogenden en mensen met goede contacten, kennis en kunde.

Ook vertrokken er grote groepen mensen naar de nieuwe wereld of overzeese gebiedsdelen om er geluk te zoeken of in rust de eigen vrijere of juist strengere godsdienstopvattingen te praktiseren.

In het verleden werden mensen al als vreemdeling betiteld als ze van buiten de stad of de regio kwamen. Tot 1849 hield de overheid zich zelfs niet echt bezig met de vraag wie er Nederlander was en wie niet. Pas vanaf de eerste vreemdelingenwet in 1849 werd dat nauwkeurig gedefinieerd.

H. Obdeijn, M Schrover Komen en gaan. Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550. (Amsterdam, 2008) uitgegeven door Bert Bakker, ISBN 9789035130340, 412 pag.'s

Marlou Schrover is Professor geschiedenis van migratie en sociale verschillen aan de Universiteit Leiden.
Herman Obdeijn is gepensioneerd universitair hoofddocent migratiegeschiedenis en geschiedenis van Noord-Afrika aan de Universiteit Leiden.

Acta van de Waalse kerken 1601-1697 digitaal

2012-01-02T13:35:00.000+01:00

Waalse kerk Middelburg

Toen na het uitbreken van de opstand de Spanjaarden de Zuidelijke Nederlanden bezetten zijn veel calvinisten vanuit het zuiden naar de Republiek gevlucht. Daaronder een groot contingent Franstaligen. Deze stichtten hun eigen Franstalige kerkelijke gemeentes die bekend stonden als de Église wallonne of de Waalse kerk. Na de herroeping van het Edict van Nantes in 1685 arriveerden in de Republiek ook veel hugenoten uit Frankrijk, die veelal opgingen in de Waalse kerken.

De geschiedenis van de Waalse kerk in Nederland is dus van groot belang voor wie de immigratie van Fransen en Walen wil bestuderen. Min of meer onmisbaar is daarbij de in 2005 bij het ING verschenen publicatie Livre des Actes des Eglises Wallonnes aux Pays-Bas 1601-1697, van Hans Bots e.a. (RGP Kleine serie nr. 101). Onlangs kwam dit boek digitaal beschikbaar op historici.nl. In het boek een lijst van Waalse kerken in de 17e eeuw en hun voorgangers, een alfabetisch overzicht van dominees van de Waalse kerk en een index op persoons- en plaatsnaam.

Zie eerder bericht in Methodiek dossier@CBG over o.a. RGP

Geschiedenis van de Dutch Burghers van Ceylon digitaal

2011-12-20T14:51:00.001+01:00

Onlangs kwam op internet een interessant boek over de geschiedenis van de Dutch Burghers van Sri Lanka digitaal beschikbaar. De Dutch Burghers van Sri Lanka zijn afstammelingen van met name Nederlandse, Engelse en Portugese kolonisten van het voormalige Ceylon. Hun voorvaderen vestigden zich in de loop van de 16e - 19e eeuw op het eiland.

Het nu door auteur Rodney Ferdinands digitaal beschikbaar gestelde boek is oorspronkelijk uitgegeven in 1995 en getiteld Proud & Prejudiced. The story of the Burghers of Sri Lanka (Melbourne 1995, 322 pag.'s, ISBN 0 646 25592 4). Het is deels geschreven vanuit Australisch perspectief, omdat zich na de Tweede Wereldoorlog meer dan 10.000 Dutch Burghers in Australië vestigden. De auteur is zelf een Dutch Burgher. Hij is in 1925 op Ceylon geboren en emigreerde in 1962 naar Australië. De eerste helft van het boek behandelt de geschiedenis van de Dutch Burghers in Ceylon en de tweede helft verhaalt van de "exodus" en integratie in Australië.

Over de Dutch Burghers publiceerden we al eerder op Migranten dossier@CBG.

Herkomst van mijnwerkers in Nederlands Limburg.

2011-12-16T12:16:00.000+01:00

Op 15 december promoveerde Serge Langeweg in Maastricht bij Prof. Ad. Knotter op het proefschrift getiteld Mijnbouw en arbeidsmarkt in Nederlands-Limburg. Herkomst, werving, mobiliteit en binding van mijnwerkers tussen 1900 en 1965.

Mijnwerkerszonen uit de eigen streek, overige Limburgers, overige Nederlanders en buitenlanders - dat was in het algemeen de volgorde die bij het aantrekken van personeel in acht werd genomen. Bij gedwongen ontslagen was de volgorde precies omgekeerd. Terwijl in onze buurlanden de kolenindustrie afhankelijk was van de massale inzet van Oost- en Zuid-Europese gastarbeiders, slaagden de Limburgse mijndirecties uiteindelijk in hun opzet om de personeelsbezetting op te bouwen uit hoofdzakelijk 'eigen volk'. Kwam dat door de uitgekiende strategieën van de mijndirecties of doordat de omstandigheden meezaten?

Het blijkt dat in de crisisjaren en de oorlog (ca. 1930-1944) de mijndirecties in een ruime arbeidsmarkt konden kiezen uit een overvloedig aanbod. 80% van de aangetrokken nieuwe werknemers was in die periode Limburgs. Dat was in de jaren daarvoor nog niet eens 25%. Het van crisiswege riante aanbod werd nog versterkt door de typisch Limburgse grote gezinnen.

In de jaren vóór 1930 werden relatief grote groepen van m.n. Duitse, Belgische, Oostenrijkse, Poolse en Joegoslavische mijnwerkers aangesteld die vaak ervaring hadden in Duitse en Belgische mijnen. Het aantal buitenlandse mijnwerkers in Limburg bedroeg in de jaren tot 1930 vaak tussen de 20% en 30%, en daalde in de loop van de crisisjaren tot gemiddeld ca. 10% om pas in de loop van de jaren 50 weer te groeien tot zo'n 15%. De nieuwe gastarbeiders kwamen in golven: Italianen (1948-1951), Oostenrijkers en Italianen (1955-1957) en Italianen, Spanjaarden, Joegoslaven en Marokkanen (1961-1965). In de jaren 50 werd ook geprobeerd om Nederlanders over te halen om te "emigreren in eigen land". (Zie afbeelding wervingsaffiche.)

Serge Langeweg (1958) studeerde sociale en economische geschiedenis in Utrecht en is als wetenschappelijk medewerker verbonden aan het Continium Discovery Center te Kerkrade.

Het proefschrift is uitgegeven als nr. 75 in de serie Maaslandse Monografieën van de gelijknamige stichting. Stichting Maaslandse Monografieën is een gezamenlijk initiatief van het Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) en het Sociaal Historisch Centrum Limburg (SHCL).

Serge Langeweg, Mijnbouw en arbeidsmarkt in Nederlands-Limburg. Herkomst, werving, mobiliteit en binding van mijnwerkers tussen 1900 en 1965, Maaslandse Monografieën deel 75 (Maastricht 2011), ca. 360 pag., geïllustreerd (deels in kleur), ISBN 978 90 8704 254 7. Donateurs van het SHCL en overige abonnees op de reeks Maaslandse Monografieën krijgen het boek gratis thuisgestuurd. Losse delen zijn te bestellen via de betere boekhandel of via de webwinkel van het SHCL.

Zie ook eerdere bijdrage over Limburgse migratiegeschiedenis en mijnbouw in Migranten dossier@CBG.

14 december: Lezing over KIT als kennisbron voor Molukse gemeenschap

2011-12-09T10:27:00.002+01:00

Op woensdag 14 december geeft Wim Manahutu, oud-directeur van het Museum Maluku in Utrecht, een lezing over het KIT als bron van kennis voor de Molukse gemeenschap in Nederland.

De Molukse gemeenschap in Nederland behoort sinds 1951 tot de vroegste golf van naoorlogse postkoloniale migranten. In de jaren zeventig kwam de tweede generatie Molukkers voor informatie over hun geschiedenis en cultuur vaak bij het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) terecht. Nu ligt door de technologie en de sociale media de hele wereld binnen het bereik van een virtuele Molukse kampong, waarin oude verbanden een nieuwe grensoverschrijdende vorm krijgen die generaties met elkaar verbindt.

De lezing gaat over veranderingen in de wijze waarop Molukkers in Nederland zichzelf zien en hoe zij door hun omgeving zijn gezien. Wat vertelt ons dat over ons gezamenlijke verleden en hoe Molukkers en Nederlanders daarmee omgaan? En welke rol spelen instellingen als het KIT, het Tropenmuseum maar ook het Museum Maluku daarbij?

Drs Wim Manuhutu is historicus, tentoonstellingsmaker en erfgoedspecialist. Manuhutu publiceert in diverse media over Molukse geschiedenis en cultuur. In 2011 schreef hij samen met Victor Joseph Molukkers in beeld: Geschiedenis en portretten van Molukkers in Nederland.

Programma

16.30 uur: Inloop met gratis koffie & thee
17.00 uur: Lezing met beeld(en) door Wim Manuhutu
18.00 uur: Einde

Datum: Woensdag 14 december 2011, aanvang lezing 17.00 uur
Locatie: Leeszaal KIT Bibliotheek, Mauritskade 63, Amsterdam
Toegang: € 7,50 / studenten en KIT-leden € 5,00
Reserveren noodzakelijk: Telefoon (020) 568 8462 of email library@kit.nl

Brieven van een non uit China 1922-1952

2011-12-02T15:37:00.001+01:00

Leentje Borghans uit het Limburgse dorpje Rimburg vertrok in 1922 met vijf andere missiezusters naar China, ter ondersteuning van de Nederlandse Franciscanen die sinds 1890 in het zuidwesten van de provincie Shansi zaten. De Franciscanen bekommerden zich daar om het Chinese maatschappelijke uitschot: geestelijk en lichamelijk gehandicapten en overbodige meisjesbabies. Uitzending gold in principe voor het hele leven, maar in 1952 werd de missie door het communistisch regime gedwongen te vertrekken.

Leentje stuurde maandelijks lange brieven naar huis, waarin ze het leven en haar belevenissen in China zeer beeldend en vaardig beschreef. Driehonderd van deze brieven werden door een neef teruggevonden in de nalatenschap van haar zus. Deze neef, Albert J. Verreck, besloot de brieven (in twee delen) te publiceren in het Jaarboek van het Oudheidkundig en Cultuurhistorisch Genootschap Landgraaf. Ze geven een uniek inkijkje in het China van die tijd, gezien door westerse, meedogende, maar ook zeer katholieke ogen.

Het Jaarboek Heemkunde Landgraaf 2011 kan worden besteld per email. Het jaarboek kost € 17,50 (leden € 12,50), ex. verzendkosten. Zie ook website van Heemkundevereniging Landgraaf voor meer informatie over de inhoud van Jaarboek 2011.

Indië: website IWI met beedmateriaal en levensbeschrijvingen

2011-12-02T12:03:00.001+01:00

Het Indisch Wetenschappelijk Instituut (IWI) is een stichting die de bestudering van de geschiedenis van de Indische bevolkingsgroep wil stimuleren. Dit krijgt o.a. vorm door collectievorming en lezingen. De stichting heeft een collectie foto's, documenten, tijdschriften en boeken. De collectie is inmiddels voor een groot deel gedigitaliseerd en bestaat o.a. uit 52.199 foto’s uit de 563 fotoalbums, 9.658 losse foto’s, 6.185 prentbriefkaarten en 444 geografische kaarten en stadsplattegronden. De digitale collectie kan worden doorzocht op de website van IWI: iwicollectie.nl

Op die website wordt onder de noemer Aangespoeld ook een groeiend aantal levensbeschrijvingen van Indische migranten gepubliceerd. Bezoekers kunnen zelf zulke levensbeschrijvingen van Aangespoelden met bijbehorende afbeeldingen aanbieden aan de redactie. Dat gaat volgens een strak format: één A4 tekst en zeven afbeeldingen. Een website om in de gaten te houden.

Landverhuizers naar de VS.

2011-12-01T12:58:00.000+01:00

De column Digitaal van Yvette Hoitink in het CBG-kwartaalblad Genealogie, december 2011, gaat over landverhuizers naar de VS. In Methodiek dossier@CBG is de column ook online te lezen, met de bijbehorende hyperlinks.

Friedrich Wilhelm I richtte in 1731 eerste Duitse moskee op

2011-11-28T10:45:00.001+01:00

Die langen Kerls

De eerste Turkse gastarbeiders in Brandenburg (Dld) werden in 1731 gehaald op last van Koning Friedrich Wilhelm I van Pruisen (1688-1740), aldus de Duitse onderzoekster Sylvia Powels-Niami.

Friedrich Wilhelm I was een absoluut heerser. Hij was spaarzaam in alles, alleen in zijn leger investeerde hij enorme vermogens. De Soldatenkönig spaarde kosten noch moeite om zijn persoonlijke lijfwacht en eliteregiment (opgericht 1707) te laten schitteren. Het Garderegiment uit Potsdam bestond uit méér dan tweeduizend man, die stuk voor stuk ten minste negen voet (1.90 m.) lang moesten zijn, om een zo imponerend mogelijk geheel te vormen. Het regiment werd daarom in de volksmond "Die langen Kerls" en "Potsdamer Riesengarde" genoemd. De lange mannen werden gerekruteerd in alle uithoeken van de wereld, een waar vreemdelingenlegioen. In 1731 werden 21 lange Turken ingelijfd, en daaronder waren natuurlijk moslims. Speciaal voor hen liet Friedrich Wilhelm I in Potsdam dat jaar ook de eerste moskee op Duitse bodem inrichten.

Zie artikel in Märkische Allgemeine.

Boek: Apartheid in migrantenfamilie in Zuid-Afrika

2011-11-14T10:56:00.002+01:00

In 1947 emigreerden Jan en Iet Alkema uit Harlingen naar Zuid-Afrika en stichtten in Kaapstad een gezin met vier kinderen. Zo’n zestig jaar later ging psycholoog Carien Karsten als familielid naar hen op zoek en nam poolshoogte van de omstandigheden van de inmiddels uitgegroeide familie. Het bleek dat met name de oudere generatie vóór de apartheid was en op de blanke Nationale Partij stemde. In hun gesprekken en ontmoetingen kwamen de tegenstellingen naar voren, ondanks het feit dat Karsten haar Zuid-Afrikaanse familie aardig vindt. Behalve met drie generaties binnen haar familie spreekt ze met de schrijfster/cineaste Rayda Jacobs en de zwarte vrijheidsstrijdster Oshadi Mangena. Op vlotte en betrokken wijze vertelt ze over haar belevenissen met haar Zuid-Afrikaanse familie en anderen. Een stamboom voorin en zwartwitfoto’s tussen de teksten geven een nader beeld van de familie Alkema, terwijl het boek wordt afgesloten met een beknopt overzicht van de geschiedenis van Zuid-Afrika en een bibliografie.

Carien Karsten en Gerard Smit, Smeulende relaties. Apartheid in de familie, Uitgeverij Elmar (Delft 2011), 168 pag's, € 17,95, ISBN 9789038921198.

Boek: "Nederlands-Brazilië in kaart" bevat uniek kaartmateriaal

2011-11-02T15:09:00.000+01:00

Rietsuiker wordt ook wel beschouwd als het witte goud van de zeventiende eeuw. De Portugese kolonie Brazilië was destijds ’s werelds belangrijkste producent van suikerriet, waarvan ter plaatse ruwe suiker voor de Europese markt werd gemaakt. Voor zo’n product waren honderden plantages, duizenden werkkrachten, veel schepen en natuurlijk Europese afnemers nodig. Zo waren Europa als consument, West-Afrika als slavenleverancier en Brazilië als suikerproducent nauw met elkaar verbonden.

De winstgevende suikerproductie had de begeerte van de West-Indische Compagnie (WIC) opgewekt. In 1630 veroverde de WIC de stad Recife, vanwaar zij haar macht over een groot deel van Noordoost-Brazilië wist uit te breiden. Maar voor een lucratieve suikerproductie, een effectieve defensie, een doeltreffende administratie en goede scheepvaartverbindingen tussen de kustplaatsen van de kolonie en Europa was kennis van land en bevolking onontbeerlijk. Zo ontstonden diverse handgeschreven Braziliaanse leeskaarten of routeboeken van de hoofdkaartenmaker Hessel Gerritsz en compagniedirecteur Johannes de Laet.

Een belangrijke manuscriptatlas die zich in het Nationaal Archief in Den Haag bevindt, is echter lange tijd aan de aandacht van historici ontsnapt. Deze atlas bevat een aantal gedetailleerde hydrografische kaarten, aanzichten en beschrijvingen van de Braziliaanse kust. In Nederlands-Brazilië in kaart wordt deze unieke manuscriptatlas voor het eerst gepubliceerd. Daarnaast wordt uitvoerig ingegaan op de Nederlandse aanwezigheid in Brazilië en de schat aan kennis die dat heeft opgeleverd. Het boek wordt 3 november, heel toepasselijk, gepresenteerd in het West-Indisch Huis.

Henk den Heijer en Ben Teensma, Nederlands-Brazilië in Kaart. Nederlanders in het Atlantisch gebied, 1600-1650, Walburg Pers 2011, 192 pag.'s, prijs € 29,95, ISBN 978 90 5730 774 4

Henk den Heijer (1950) is hoogleraar Maritieme Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zijn specialisatie is Atlantische geschiedenis. Ben Teensma (1932) is lusitanist: kenner van de Portugese taal, letteren en cultuurgeschiedenis. Hij geldt als deskundige op het gebied van Nederlands Brazilië.

Vrijstaat van gevluchte slaven in 18e eeuws Suriname

2011-10-26T11:45:00.001+02:00

Vanaf het begin van de introductie van zwarte slaven in Suriname zijn er slaven gevlucht, op zoek naar vrijheid. Deze zogenaamde Marrons vestigden zich in de wildernis en vochten verbeten voor hun vrijheid. Over één van de groepen gevluchte slaven, de Okanisi, schreven H.U.E. Thoden van Velsen en Wim Hoogbergen het boek Een zwarte vrijstaat in Suriname. De Okaanse samenleving in de achttiende eeuw. De geschiedenis van de Okanisi is geschreven op basis van uniek materiaal. Dat materiaal bestaat uit verslagen van de koloniale oorlog tegen de Marrons en uit mondelinge overleveringen van de Okanisi.

Een zwarte vrijstaat in Suriname vertelt de geschiedenis van de Okanisi in de achttiende eeuw. Na jaren van strijd kwam de koloniale overheid tot de conclusie dat zij de Marrons niet onderwerpen kon en bood hun in 1760 een vrede aan die door de Okanisi werd geaccepteerd. Het sluiten van de vrede tussen overheid en Okanisi was de erkenning van de eerste ‘zwarte vrijstaat’ in Suriname.

Thoden van Velzen, H.U.E. en Wim Hoogbergen, Een zwarte vrijstaat in Suriname. De Okaanse samenleving in de achttiende eeuw (Leiden 2011) is verschenen bij KITLV Press. Het boek telt 360 pag.'s en kost € 24,90. ISBN: 978 90 67 1837 34. Zie website KITLV.

Zie ook website marwina.nl over de Okanisi.

Suriname: OSO, jaargang 30, nr. 2

2011-10-25T15:59:00.001+02:00

Oso, Tijdschrift voor Surinamistiek en het Caraïbisch gebied verschijnt twee keer en is een publicatie van de Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek (IBS), die sinds 2006 wordt verzorgd door KITLV-Press. Door de onzekere financiële toekomst van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) kan KITLV Press haar medewerking niet langer garanderen. De uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) heeft toegezegd met ingang van 2012 de rol van KITLV Press over te nemen.

Oso is een tijdschrift dat voor familiehistorici met belangstelling voor Suriname vaak interessante artikelen bevat. In dit oktobernummer van 2011 zijn in dit verband met name de volgende artikelen van belang:

Zeeuws Suriname, 1667-1783, van Tom Weterings
De onbekende vader in Suriname in de periode 1838-1873, van Huub Everaert
Paramaribo en het achterland in de achttiende eeuw, van Karwan Fatah-Black
Georgina and the others; Postcoloniality and Afro-Surinamese care workers in the Netherlands, van Sabrina Marchetti

Op de website van IBS staat een overzicht van alle artikelen die de laatste jaren in Oso zijn gepubliceerd en informatie voor belangstellenden. De abonnementsprijs voor mensen in Nederland bedraagt € 24,- per jaar, losse nummers kosten € 16,50.

Interactieve migratiekaart bij het CBS

2011-10-05T11:28:00.000+02:00

Geïnteresseerden in bevolkingsontwikkeling en -geschiedenis kunnen niet om het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) heen. Op regelmatige basis bericht het CBS over ontwikkelingen op dat gebied. Via de website van het CBS kan deze stroom nieuwsberichten worden bijgehouden. Wat verder weggestopt op de website van het CBS zijn ook allerlei aardige overzichten te vinden. Zoals deze interactieve migratiekaart, die een overzicht toont van emigratie en immigratie in de periode 1995-2009.

De landen van herkomst of bestemming worden op de kaart groter naar mate het aantal betrokken migranten stijgt. De kaart toont o.a. aan dat de Duitsland, België en Polen op dit moment voor Nederland de belangrijkste migratielanden zijn.

Reizende interactieve tentoonstelling over migratie in Limburg

2011-10-04T15:03:00.000+02:00

Limburg heeft vanwege haar ligging en politieke positie al eeuwenlang te maken met de komst van mensen van elders. Vooral migranten uit buurlanden Duitsland en België komen en gaan in een continue stroom. Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw komen ook veel migranten uit Midden-, Oost- en Zuid-Europa en Noord-Afrika naar Limburg, deels samenhangend met de grote vrag naar arbeidskrachten in de voormalige steenkoolmijnen. Migratie is daarmee onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Limburg.

Met het project Kleur bekennen besteedt het Limburgs Museum aandacht aan deze bijzondere geschiedenissen. De reizende tentoonstelling ‘Een karavaan van komen en gaan’ gaat over de dromen en verwachtingen, over de reis naar Limburg en over het werkelijke leven van migranten en hun kinderen in onze provincie. Migranten vertellen in intieme portretten hun persoonlijke verhalen. Via verschillende spellen nodigen we bezoekers uit ook zelf na te denken over keuzes: wat zou je doen als je als nieuwkomer in Limburg aan zou komen, welke keuzes zou je maken?

Tijdens de Maand van de Geschiedenis (oktober 2011) is de tentoonstelling te bezoeken in de Bibliotheek Kerkrade-Centrum, Einderstraat 21 6461 EM Kerkrade.

Op de website van Kleur Bekennen van het Limburgs Museum staat informatie hoe deze reizende tentoonstelling naar een nieuwe locatie te halen.

10 okt.: Lezing over Limburgse landverhuizers naar Amerika

2011-09-29T09:40:00.002+02:00

Irma Lommen-Salden geeft maandag 10 oktober 's avonds in Sittard een lezing met de titel Limburgse landverhuizers naar Noord-Amerika in de 19e eeuw.

Met name in de jaren 60 van de 19e eeuw zochten veel Nederlanders en ook veel Limburgers een beter leven aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Amerika had een magische klank. Vooral de bekende Home-Stead Act van 20 mei 1862 maakte veel enthousiasme los bij potentiële migranten. In deze wet werd emigranten ouder dan 21 jaar of gezinshoofden een flink stuk gratis land (max. 65 hectare) beloofd op voorwaarde dat ze het vijf jaar aan een stuk bewerkten en Amerikaans staatsburger werden. Ze konden na het verstrijken van de vijf jaar het land op hun naam laten schrijven tegen betaling van 10 dollar. (Dit gegeven speelt ook een belangrijke rol in de beroemde Kleine Huis verhalen van Laura Ingalls, die in de VS vast deel uitmaken van het historisch en cultureel erfgoed.)

In haar lezing schetst Irma Lommen-Salden de context van de Limburgse landverhuizing naar de VS en geeft ze voorbeelden van lotgevallen van concrete Limburgse families.

Irma Lommen-Salden houdt zich al lange tijd bezig met de geschiedenis van Limburgse emigranten naar Noord-Amerika. Ze beheert een website die aan dit onderwerp is gewijd en ontving begin 2011 de Limburgse Genealogische Prijs voor haar boek Landverhuizers uit de Westelijke Mijnstreek 1850-1900.

De lezing wordt georganiseerd door LGOG sectie genealogie en NGV afdeling Zuid-Limburg.
Start lezing op 10 oktober om 19.30 uur.
Locatie: Oranje Hotel, Rijksweg Zuid 23 te Sittard.

Verslag 63e Deutscher Genealogentag 2011

2011-09-15T09:30:00.000+02:00

Op zijn blog Genealogisch Gezien doet Rob van Drie verslag van de 63e Deutscher Genealogentag, die van 9 t/m 11 september plaats vond in Erlangen. De genealogische driedaagse rondom het thema migratie werd georganiseerd door de Genealogischer Kreis Siemens.

In 2012 vindt de 64e Deutscher Genealogentag van 31 augustus tot 3 september plaats in Augsburg.

De Chinese Gemeenschap van Batavia, 1843-1865

2011-09-12T10:07:00.000+02:00

In 1991 werd in een oud pakhuis in Jakarta het verloren gewaande archief van de Chinese Raad van Batavia teruggevonden. Het Kong Koan Archief betreft een historische vondst van grote betekenis omdat dit instituut met dit unieke archief de enig overgebleven schriftelijke nalatenschap van de eeuwenoude overzeese Chinese gemeenschap in bezit had. Het is de basis voor een onderzoek van Chen Menghong naar de Chinese gemeenschap van Batavia in de jaren tussen 1843 en 1865.

De Chinezen waren een belangrijke bevolkingsgroep in Nederlands Indië en vervulden vaak intermediaire diensten, o.a. als belastingpachter. Hierdoor werden ze relatief welvarend en dit wekte jaloezie op bij de inheemse bevolking. Deze studie bespreekt het reilen en zeilen van de Chinese Raad tijdens het bewind van majoor Tan Eng Goan (1837-1865). Daarin besteedt zij aandacht aan het officierenkorps, de belastingpachters, het Chinese zakenleven en tenslotte het familieleven van huwelijk, gezin en familierecht. Belangrijke families waren onder meer Tan, Oeij en Ko en verder onder andere Gouw, Lie en Liem. De bijlagen bevattten interessante naamlijsten van Chinese persoons- en familienamen, Chinese officieren en belastingpachters evenals een aantal rechtszaken betreffende economische en familiegeschillen. Het boek bevat een Chinese woordenlijst, grafieken, tabellen en zwartwitfoto’s en sluit af met noten, literatuur en een index.

Chen Menghong, De Chinese Gemeenschap van Batavia, 1843-1865. Een onderzoek naar het Kong Koan-archief. Amsterdam University Press 2011, 256 pagina's, ISBN 978-908-72-8133-5. Het boek is als paperback en als eBook verkrijgbaar.

De originele dissertatie uit 2009 waarop het boek is gebaseerd kan echter ook als PDF op internet worden geraadpleegd bij de Leiden University Repository.

Chen Menghong is voorzitter van de Stichting Vrienden van het Kong Koan Archief. Zie voor meer informatie over het Kong Koan Archief dit artikel. Zie verder een eerdere bijdrage aan Migranten dossier@CBG.

Zuid-Afrika. Dopen en huwelijken 1660-1970

2011-09-08T09:34:00.000+02:00

Op de website van FamilySearch zijn de afbeeldingen en de index van dopen en huwelijken van de Dutch Reformed Church in Zuid-Afrika van 1660 tot 1970 beschikbaar gekomen. Het betreft doop- en trouwboeken uit Transvaal, Kaap de Goede Hoop en Namibië.

De oudere boeken zijn meestal in het Nederlands. Later betreft het soms boeken in het Afrikaans of Engels. Er kan worden gezocht op naam, plaats en datum. De Dutch Reformed Church in Zuid-Afrika bestaat uit de Nederduits Gereformeerde Kerk, de Nederduits Hervormde Kerk (voornamelijk in Transvaal) en de Gereformeerde Kerk.

Met dank aan @EricHennekam via Twitter.

Zie ook The First Fifty Years Project waar we in Migranten Dossier@CBG al eerder aandacht aan hebben besteed en waarin zoveel mogelijk Zuid-Afrikaanse genealogische bronnen betreffende de periode van ca. 1652-1700 bijeen worden gebracht.

Congres over migratie in Noordwest-Duitsland en aangrenzend Nederland

2011-09-06T13:10:00.000+02:00

Op 14 en 15 oktober 2011 vindt in het Duitse Emden een tweedaags congres plaats dat als titel heeft Migration in Nordwestdeutschland und den benachbarten Niederlanden.

Het congres wordt georganiseerd door Upstalsboom (Gesellschaft für historische Personenforschung und Bevölkerungsgeschichte in Ostfriesland), NGV afdeling Groningen en de Oldenburgische Gesellschaft für Familienkunde.

Op het congres wordt een groot aantal lezingen verzorgd over o.a. de banden tussen Noord-Nederlandse en Oostfriese adel, Hugenoten in Noord Duitsland, migratie van Duitsland naar Nederland, emigratie naar Noord-Amerika etc. Zie de flyer voor meer informatie over het programma en de wijze van inschrijving.

TV-serie 'De Slavernij' vanaf 18 sept. bij de NTR

2011-08-26T13:19:00.004+02:00

Slavernij en slavenhandel ging gepaard met veel gedwongen migratie. Veel mensen van Surinaamse of Antilliaanse afkomst zullen slaven onder hun voorouders vinden en soms ook (net als sommige Nederlanders) slavenhandelaren of slavenhouders in hun familie.

De Slavernij is de nieuwe televisieserie die de NTR vanaf het najaar 2011 gaat uitzenden. Na de succesvolle geschiedenisreeks De Oorlog nu een nieuwe serie. De serie besteedt aandacht aan een van de meest verzwegen onderdelen van de vaderlandse geschiedenis. Een serie over het Nederlandse aandeel in De Slavernij.

De serie telt vijf afleveringen en start op zondag 18 september. De uitzendingen zullen elkaar dan wekelijks opvolgen, aanvang 20.15 uur, Nederland 2. De Slavernij wordt gepresenteerd door Daphne Bunskoek en Roué Verveer.

Zie de speciale website voor een voorproefje en méér informatie. Ook op de website Geschiedenis 24 wordt aandacht besteed aan de serie, o.a. met een uitgebreid artikel over de beginperiode van de Nederlandse slavenhandel in de eerste helft van de 17e eeuw, vanuit Elmina aan de Goudkust (Ghana) naar Nieuw Holland in Brazilië. Zie hier voor een overzicht van de inhoud van de verschillende afleveringen. In aflevering één wordt o.a. stil gestaan bij verschillende vormen van slavernij door de eeuwen heen. Bij Geschiedenis 24 kunnen vanaf 18 september ook steeds de afleveringen terug worden gekeken: zie terugkijken.

Op de speciale website van de NTR over De Slavernij staat ook een handleiding hoe in negen stappen te zoeken naar je roots. Dat gebeurt met de zoektocht van Roué Verveer als voorbeeld. Stap 1 is bij het schrijven van deze bijdrage al online. De overige acht stappen zullen in de loop van het programma verder worden uitgewerkt.

Zie ook de eerdere bijdragen aan Migranten dossier@CBG over slavenhandel en slavernij.

Deutscher Genealogentag over grensoverschreidende migratie

2011-08-24T15:22:00.001+02:00

Van 9 t/m 11 september vindt de 63e Deutscher Genealogentag plaats. Dit jaar wordt de genealogische driedaagse georganiseerd door de Genealogischer Kreis Siemens uit Erlangen, even ten noorden van Nurnberg.

Het thema van het congres is dit jaar "Genealogie und Migration in wechselnder Heimat". Zie voor verdere informatie de speciale website. De speciale flyer met programmagegevens kan hier worden gedownload.

Twee jaar geleden bezocht Rob van Drie de 61e Deutscher Genealogentag in Bielefeld. Het verslag daarvan kun je hier lezen. Waarschijnlijk zal Rob van het evenement van dit jaar in Erlangen ook weer een verslag maken op zijn blog Genealogisch gezien.

Het thema van de 63e Deutscher Genealogentag loopt dus vast vooruit op het 30e Internationale Congres voor Genealogische en Heraldische Wetenschappen, dat van 24 - 28 september 2012 in Maastricht wordt georganiseerd door het CBG en de NGV: Grenzen in genealogie en heraldiek .

Nederland emigratieland 1845-1960

2011-08-24T10:02:00.001+02:00

Met het compacte boekje 'Nederland emigratieland 1845-1960. Landverhuizing, gastarbeid in Duitsland, inburgering in Amerika', dat de neerslag vormt van eigen onderzoek en de reflectie op migratieonderzoek van anderen, keert de historicus Pieter Stokvis terug naar het onderwerp waarop hij in 1977 promoveerde.

Nu is Nederland, evenals in de Gouden Eeuw, een immigratieland, maar tussen 1845 en 1960 was het vooral een emigratieland. Dit tweeluik over landverhuizing en inburgering biedt een thematisch toegespitst overzicht van de grensoverschrijdende migratie van Nederlanders in de negentiende en twintigste eeuw. Een onderbelicht thema dat aandacht krijgt, is dat Duitsland rond 1900 Amerika overtroefde als bestemming. Tussen 1914 en 1918 droegen zelfs meer dan 100.000 Nederlandse gastarbeiders bij aan de Duitse oorlogsinspanning!

Bij de beschrijving van het integratieproces ligt het accent op Amerika als land van aankomst. Opeenvolgende generaties Nederlandse immigranten zijn er ‘ingeburgerd’, de ‘gereformeerden’ onder hen met behoud van godsdienstige identiteit tot in de vierde en vijfde generatie. Hoe dat in zijn werk is gegaan, laat de auteur zien door de strategieën en lotgevallen van gereformeerde Nederlandse immigranten te bespreken aan de hand van analyses van de Amerikaanse immigratiegeschiedenis. Uit hun snelle culturele en trage sociale inburgering kan men lessen trekken, die relevant zijn voor de inburgerings-problematiek in Nederland.

Pieter Stokvis (1947) was tot 2010 hoofddocent cultuurgeschiedenis aan de Open Universiteit. In 1977 promoveerde hij op De Nederlandse trek naar Amerika 1846-1847. Hij deed onderzoek naar De wording van modern Den Haag. Verder publiceerde hij boeken over Huiselijk leven in de 20^e eeuw en Het intieme burgerleven in de 19^e eeuw, over de Geschiedenis van het privéleven in het algemeen en samen met Cornelie van Uuden over de levensverhalen van De gezusters Van Vloten en Bloemen Mozes.

Pieter Stokvis, Nederland emigratieland 1845-1960. Landverhuizing, gastarbeid in Duitsland ,inburgering in Amerika, 84 pag.'s, ISBN 978-90-71633-13-3, prijs € 13,50. Verkrijgbaar bij de betere boekhandel of bij Uitgeverij Tilia Levis.

Toevoeging akten Nederlandse Antillen in Genlias

2011-08-23T16:46:00.000+02:00

Met ingang van 23 augustus zijn een kleine 40.000 akten van overlijden van de Nederlandse Antillen toegevoegd aan Genlias.

De verdeling van de nieuwe akten is als volgt:

Bonaire 1951-1959 663 stuks
Curaçao 1920-1959 38028 stuks
Saba 1951-1959 177 stuks
Sint Eustatius 1951-1959 151 stuks
Sint Maarten 1951-1951 377 stuks

Zie hier voor een actueel overzicht van alle akten van de Antillen in Genlias.

Nog één blokje geboorten van Curaçao en één blokje overlijdensakten van Aruba en de Antillen zijn compleet, aldus Rob Huijbrecht, Projectleider Genlias Zuid-Holland en Nederland Overzee. Hij hoopt dat vóór het eind van het jaar gered te hebben.

Notulen Kerkbestuur Protestantse Kerk in Indië in WO-II

2011-08-22T12:04:00.001+02:00

Op de website SGPI zijn de Notulen van het Kerkbestuur van de Protestantse Kerk in Indië uit de oorlogsjaren als PDF digitaal te raadplegen

De transcripties zijn gemaakt door Hendrik Niemeijer.

In 2010 verscheen een boek van de hand van Hendrik Niemeijer over dik vier eeuwen Protestantse Kerk in Indië, de oudste kerk in Azië. In het boek een compacte geschiedenis van de Protestantse Kerk vanaf de VOC-tijd tot 1950. Het boek is echter in eerste instantie een inventaris: Archief van het Bestuur over de Protestantse Kerk in Nederlands-Indië (PKNI) 1844 - ± 1950. (ISBN 978-979-3914-69-5) Het archief berust bij het Arsip Nasional Republik Indonesia (ANRI) in Jakarta. Het boek is tweetalig uitgegeven.

Veel aandacht is er in het boek voor het wedervaren van de Protestantse Kerk tijdens de oorlog. In het boek is een lijst van 252 documenten opgenomen betreffende de tijd van de Japanse bezetting (1942-1945). Deze documenten zijn in te zien op de bijgeleverde DVD. Een overzicht van die documenten is ook te zien op website SGPI, gewijd aan de geschiedenis van de Protestantse Kerk in Indië.

Hanzeatische voorouders in het Balticum

2011-07-14T12:04:00.000+02:00

In de tijd van de Hanze (eerste algemene vergadering in 1356) was er veel handel tussen de Nederlanden (met name Brugge) en de havensteden in het Balticum. In Nederland golden o.a. Kampen, Zwolle, Hasselt, Groningen, Deventer, Zutphen, Tiel, Doesburg, Arnhem en Hattem als Hanze-steden.

Lijfland, eind 16e eeuw

Letland en het grootste deel van Estland werden vroeger aangeduid met de naam Lijfland of Livland.
Het oorspronkelijk zelfstandige Koerland in het zuidwesten van het huidige Letland maakte vanaf de 13e eeuw deel uit van Lijfland. De belangrijkste steden waren Riga en Reval (het huidige Tallinn).

De Lijflandse steden waren belangrijke havensteden en er vestigden zich veel handelaren uit het gebied rond de Noordzee en de Oostzee. Oude kronieken kunnen voor familiehistorici, die op zoek zijn naar voorvaderen of familieleden die werkzaam waren in de handel, van grote waarde zijn. Niet alleen omdat men hen kan aantreffen als handelaar. De handelaren namen er deel aan het openbare leven wisten soms zelfs door te dringen tot de gevestigde orde en bekleedden uiteindelijk functies in gilden, broederschappen en stadsbestuur. Hier vind je een overzicht van allerlei gedrukte bronnen uit de 14e-18e eeuw die bij zulk onderzoek van pas kunnen komen.

Sommige publicaties zijn transcripties in de oorspronkelijke taal, andere zijn vertaald naar het Duits. De transcripties zijn deels in het Latijn of in het Middelnederduits, de ligua franca in Hanze-steden. Het Middelnederduits is verwant aan het Middelnederlands dat in onze streken in gebruik was. Voor ons is het redelijk goed te lezen is, maar veel onderzoekers uit andere landen (Baltische Staten en Scandinavië) hebben er grote problemen mee.

Ook interessant in dit verband is de website Baltic Connections. Deze is tot stand gekomen als resultaat van een internationaal samenwerkingsproject om de relevante archieven betreffende de gemeenschappelijke geschiedenis van de landen rond de Baltische Zee in de periode 1450-1800 in kaart te brengen. Deelnemers waren de Oostzee-landen en Nederland. Op de website kan worden gezocht in een database met beschrijvingen van archiefmateriaal. Ook vind je er links naar de nationale archieven van de verschillende deelnemende landen.
(Toegevoegd n.a.v. een tip van @yhoitink)

Zie eveneens Heraldisch dossier@CBG voor het Baltisches Wappenbuch.

Mooie gravures Molukken en Nieuw Guinea 1774-1776

2011-07-13T13:02:00.000+02:00

Op de website Gallica van de Bibliothèque Nationale de France staan mooie illustraties van een reis naar de Molukken en Nieuw-Guinea in 1774-1776:
Illustrations de Voyage aux Moluques et à la Nouvelle Guinée, fait sur la galère"La Tartare"en 1774, 1775 et 1776, par ordre de la Compagnie angloise, par le Capitaine Forrest.

Afgebeeld zijn o.a. landkaarten, aanzichten van eilanden en boten. Op pagina 24 vind je een schematische weergave van een genealogie van de Rois Molucques, de Molukse Koningen.

Met dank aan @NGV_Genealogie voor tip via Twitter

Manumissie van enkele negerslaven in 1660 in Nieuw Nederland

2011-07-13T12:32:00.000+02:00

In Albany is het New Netherlands Institute gevestigd, dat zich bezig houdt met de bestudering van de de geschiedenis van de Nederlandse aanwezigheid in de Nieuw Amsterdam en het omliggende Nieuw Nederland in de 17e eeuw.

Op de website van het New Netherlands Institute worden transcripties en vertalingen van historische documenten ter beschikking gesteld.
Onder meer een interessante transcriptie van een manumissie uit 1660 van enkele negerslaven nabij de Bouwery van Peter Stuyvesant.

Zie hier voor méér bijdragen over Nieuw Amsterdam en Nieuw Nederland in Migranten dossier@CBG.

Burghers van Ceylon

2011-07-11T15:02:00.000+02:00

Op Ceylon vind je heel wat afstammelingen van Europese kolonialen. Deze groep mensen in het huidige Sri Lanka, ten zuiden van India, noemt zichzelf Burghers. Het betreft afstammelingen in mannelijke lijn van Europese kolonisten die zich vanaf de 16e eeuw op het eiland Ceylon vestigden. Deze kolonisten waren m.n. afkomstig uit Nederland, Engeland, Portugal en Duitsland.

VOC-schepen bij Colombo (Ceylon)

De eerste Europese kolonisten die zich op Ceylon vestigden waren Portugezen (1505). In 1653 nam de VOC het bewind op Ceylon over en volgden de kolonisten uit de Republiek. Daaronder bevonden zich ook mensen van Duitse, Franse of Scandinavische afkomst, een ware afspiegeling van de opvarenden van de schepen van de VOC. In 1796 kwam Ceylon in Britse handen en begonnen Britse kolonisten zich op Ceylon te vestigen.

De voertaal van de huidige Burghers is meestal Engels. Ze zijn bijzonder trots op hun familiegeschiedenis en afkomst. Een belangrijk deel van de Burghers van Ceylon bestaat uit zogenaamde Dutch Burghers, die afstammen van Nederlandse kolonisten uit de tijd van de Republiek. In 1908 heeft een aantal mensen uit deze groep de zogenaamde Dutch Burgher Union opgericht. (Zie logo ter linkerzijde) Deze vereniging bevordert de belangstelling voor de geschiedenis en in het bijzonder de familiegeschiedenis van de Burghers van Nederlandse herkomst.
Zij dragen vaak bekende Nederlandse achternamen of verbasteringen daarvan.

Op de website van de Dutch Burgher Union kan men alle jaargangen (1908-2005 met onderbrekingen) van hun eigen tijdschrift in digitale vorm inzien. Er is ook een index op de genealogieën die in het tijdschrift voorkomen.
In het tijdschrift de Navorscher (1851-1960) zijn ook veel genealogieën van afstammelingen van kolonisten op Ceylon uit de tijd van de Republiek verschenen. Deze zijn op een speciale website verzameld en van een index voorzien.

In de Digitale Studiezaal van het CBG zijn onder de noemer Oost-Indische Bronnen o.a. de digitale afbeeldingen van het archief van de Wolvendaalkerk te Colombo op Ceylon in te zien. Dit archief is toegankelijk gemaakt op naam, plaats en beschrijving van de stukken. Zie hier voor gebruikershandleiding. Snel zoeken verloopt via de Catalogus, rechtsboven op www.cbg.nl. Relevante hits vind je dan op de pagina met zoekresultaten onder de knop Oost-Indische Bronnen.

Een hoop lezenswaardigs over de Hollandse en Portugese koloniale geschiedenis op Ceylon is te vinden op de website Colonial Voyage. Zie ook de website VOC Kenniscentrum.

Nagekomen tip van @EricHennekam: website van Nationaal Archief van Sri Lanka. Soms is dan hulp van Google Translate wel handig.

Website 'Javanen van Suriname'

2011-07-05T15:02:00.000+02:00

Naar aanleiding van een twitter-gesprek met @EricHennekam en een tip van @NGV_Genealogie signaleren we hier de website Javas: Javanen van Suriname. Niet nieuw, maar zeker de moeite waard.
Op deze website is zoveel mogelijk informatie bijeen gebracht ten behoeve van mensen die de geschiedenis en de cultuur van de Javanen in Suriname willen bestuderen.
De geschiedenis van de Javanen in Suriname gaat terug tot 1890. De website verwijst naar databases van archiefinstellingen, lijsten met boten die de contractarbeiders naar Suriname brachten, fotomateriaal, informatieve teksten etc.

Zie ook eerdere bijdragen aan Migranten dossier@CBG over de Surinaamse Javanen.

Publicaties i.v.m. 100 jaar Chinezen in Nederland

2011-07-01T12:42:00.000+02:00

Honderd jaar geleden vestigden zich de eerste Chinezen in Nederland. Op dit moment wonen er ongeveer 90 duizend Chinezen in het land. Daarvan komt tweederde rechtstreeks uit China en Hongkong, ongeveer eenzesde (ca. 15.000) kwam via Nederlands-Indië en de rest uit Suriname en diverse landen in Zuidoost-Azië.

De immigratiegeschiedenis van Chinezen naar Nederland is dus erg divers en de groep is dienovereenkomstig ook erg gevarieerd. Wie meer wil weten over de geschiedenis van Chinezen in Nederland wordt dit jaar op z'n wenken bediend. Er zijn twee boeken verschenen en er is een speciale website.

De website 100jaarchinezen.nl is een initiatief van De Stichting 100 jaar Chinezen in Nederland. Met de website beoogt men de Chinezen die benieuwd zijn naar hun eigen verleden te informeren en de verschillende activiteiten die samenhangen met het jubileum onder de aandacht te brengen. Daarnaast is het de bedoeling om de zichtbaarheid van de Chinese gemeenschap bij de rest van de bevolking te vergroten.

Bij Forum verscheen vorige week het boek Chinezen in Nederland. Lange tijd zijn Chinezen als modelminderheid gezien. De meesten wisten zichzelf goed te bedruipen, maar dat rooskleurige beeld is barstjes gaan vertonen. Er kwamen problemen als gokverslaving en sociaal isolement aan het licht. Dit deed de vraag rijzen of we wel het juiste beeld hebben van ‘onze’ Chinezen? In dit onderzoek wordt een beeld geschetst van de Chinese gemeenschap in Nederland in al zijn diversiteit. Waarom zijn ze gekomen, wat voor een werk doen ze, hoe zijn ze gehuisvest? Met dit onderzoek wil Forum meer inzicht verschaffen.
Chinezen in Nederland, Utrecht 2011, ISBN: 9789057141669, prijs € 19,95. Zie website Forum.

Bij het CBG verscheen deze maand het zevende boek in de serie Voorouders van Verre: Chinese Roots. Kees Kuiken schreef deze onderzoeksgids voor familiegeschiedenis voor alle in Nederland woonachtige mensen met Chinese voorouders. Niet alleen komen onderzoeksmethoden en verschillende archiefbronnen aan bod, het boek bevat ook een beknopte inleiding in de migratiegeschiedenis van Chinese mensen via verschillende routes naar Nederland, o.a. via Suriname en Indië. Veelvuldig haalt de auteur de onderzoekservaringen aan die hij opdeed toen hij samen met dhr. Lako Kao onderzoek deed naar diens roots.

Kees Kuiken, Chinese Roots, Voorouders van Verre deel 7, Den Haag 2011, ISBN 978-90-5802-082-6, prijs € 19,50 (Vrienden CBG € 17,00) incl. verzendkosten. Het boek kan hier worden besteld.

Eerder verschenen in de serie Voorouders van Verre al delen over Marokko, Turkije, de Molukken, de Antillen, Suriname en Nederlands Indië. Over deze andere uitgaven is eerder gepubliceerd in Migranten dossier@CBG. Zie onder het label Voorouders van Verre.
De serie is uitgegeven met steun van Prins Bernhard Cultuurfonds, Cultuurfonds BNG en de Mondriaan Stichting. De hele serie kan hier als set van zeven stuks worden besteld voor € 115,- (Vrienden CBG € 100,-) incl. verzendkosten. Uiteraard zijn de delen ook los verkrijgbaar.

Database Ierse emigranten uit de 19e eeuw

2011-07-01T11:56:00.000+02:00

In de 19e eeuw vertrokken miljoenen Ieren naar de Verenigde Staten. Tegenwoordig kunnen een slordige 40 miljoen Amerikanen zich beroepen op Ierse roots. Vooral de jaren 1846-1850 zijn berucht om het grote aantal emigranten. Zij werden gedreven door armoede en honger als gevolg van het mislukken van de aardappeloogsten (the potato blight), destijds volksvoedsel nr. 1 in Ierland.

Er is nu een website beschikbaar waar men in een grote database kan zoeken naar 19e eeuwse Ierse emigranten. De database is samengesteld op basis van de originele passagierslijsten van de schepen die de emigranten over de Atlantische Oceaan brachten. Om een indruk te geven van de omvang van de migratie en de database: een korte steekproef op mannelijke Kennedy's tot 21 jaar leverde 1700 hits!

Documentaire over emigratie naar Australië en Nieuw-Zeeland

2011-06-24T15:45:00.000+02:00

'Grenzeloos Verbonden' is een project van documentairemaker Johannes Oppewal. Hij onderzoekt de drijfveren en de ervaringen van Nederlandse emigranten. Daarbij laat hij een groot aantal emigranten aan het woord. Waarom zijn mensen geëmigreerd? Heeft het daadwerkelijk gebracht wat men zocht? Hoe verliep de integratie? Tegen welke problemen liep men aan? Hoe ontwikkelt zich de relatie tot Nederland?
Deel 1 verschijnt als documentaire en boek op 1 augustus a.s. en is gewijd aan emigranten naar Australië en Nieuw-Zeeland. Zie website

Op de website ook alvast een preview van een flink aantal fragmenten.

Project oral history Ghanezen in Gent

2011-06-24T12:28:00.000+02:00

Heemkunde Vlaanderen begeleidt momenteel een 'mondelinge-geschiedenisproject' rond 30 jaar Ghanezen in Gent. Dit project kwam er op vraag van de Ghanese organisatie COJG (Centrum voor de Ontwikkeling van de Jeugd van Ghana). Een aantal heemkundige vrijwilligers helpt bij de verdere uitwerking.

Op zaterdagavond 25 juni wordt het project voorgesteld tijdens een evenement in Gent. Aan het begin van de avond is er een vertelsessie met persoonlijke migratieverhalen van enkel Gentse Ghanezen en een debat over migratie in Gent. Moderator is Piet Crève van Amsab-ISG, het Vlaams Instituut voor Sociale Geschiedenis, met vestigingen in Gent en Antwerpen. Deze feestelijke 'Ghana Night' vindt plaats op 25 juni vanaf 19.00 uur in zaal Minus One (Opgeëistenlaan 455, 9000 Gent). Alle geïnteresseerden zijn welkom.

Bron: Nieuwsbrief Heemkunde Vlaanderen

Succesvolle immigratie uit Zuidelijke Nederlanden in de Republiek

2011-06-20T13:39:00.000+02:00

Op de website Geschiedenis Beleven een leuk artikel over de immigratie van Zuidelijke Nederlanders in de Republiek in de 16e en 17e eeuw. Een citaat:

"De relatief veilige Republiek der Verenigde Nederlanden kreeg eind 16e en begin 17e eeuw te maken met een grote stroom vluchtelingen vanuit de Zuidelijke Nederlanden; het huidige Vlaanderen, Limburg en Noord-Brabant.
In 1581 ondertekenden de zeven gewesten van de Republiek namelijk de Acte van Verlatinghe en spraken hiermee af om Filips II niet langer te accepteren als hun vorst. Met dit besluit transformeerden de Noordelijke Nederlanden in een veilige haven voor lutheranen, calvinisten en doopsgezinden. Voor deze Zuidelijke Nederlanders bood de Nederlandse Republiek daarmee een aanlokkelijk perspectief."

Zie de rest van het artikel hier.

Ook aanbevolen om te lezen: 1585 De val van Antwerpen en de uittocht van Vlamingen en Brabanders, door Gustaaf Asaert, Uitgeverij Lannoo 2004. Het boek is momenteel uitverkocht, maar wel nog te vinden via Antiqbook.

Nieuwe website over arbeidsmigranten uit Lippe

2011-06-17T09:57:00.000+02:00

Het Landesarchiv Nordrhein-Westfalen (Detmold) opent in samenwerking met het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis een webportaal over het erfgoed van deze "Lippische Ziegler". Namenlijsten, foto's, archieven en andere databestanden komen daarmee on line beschikbaar voor migratie- en genealogisch onderzoek.

Duizenden steenbakkers uit het Duitse vorstendom Lippe trokken in de 18de en 19de eeuw naar Nederland voor een tijdelijke arbeidsplaats. Nederland kwam daarbij al vroeg in het vizier, omdat er in de regio's Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen al een traditie van trekarbeid westwaarts bestond. De vorsten van Lippe mochten zich sinds 1687 ook burggraaf van Vianen en Ameiden noemen, hetgeen natuurlijk ook een aanzuigende werking had. In de negentiende eeuw trokken ook veel mensen uit Lippe naar steenbakkerijen in de buurt van Berlijn.

De officiële lancering van de website is op maandag 20 juni 2011 om 10.30 in het Landesarchiv Nordrhein-Westfalen . De landsminister voor Familiezaken Ute Schäfer zal de opening verrichten. Namens het IISG zal prof. dr. Jan Lucassen het woord voeren. Hij legde zich toe op migratiegeschiedenis en publiceerde onder meer, samen met Piet Lourens: Arbeitswanderung und berufliche Spezialisierung. Die lippischen Ziegler im 18. und 19. Jahrhundert (Osnabrück 1999).

Zie website IISG.

De Nederlanden 'Extra Muros', jaarboek 2011

2011-06-16T16:14:00.000+02:00

Verschillende gebieden in Duitsland en Frankrijk die grenzen aan Nederland en België hebben op enig moment in het verleden tot de Nederlanden behoord of ondergingen grote culturele en economische invloed van de Nederlanden. Ook migratie over en weer maakte deel uit van de onderlinge betrekkingen. Hierbij moet men o.a. denken aan Oost-Friesland en de streek rond Bentheim, Kleef en Gelre in Duitsland en Artesië en Picardië in Frankrijk. Deze Nederlanden "Extra Muros" zijn onderwerp van het gelijknamige jaarboek van de Stichting Zannekin. Onlangs verscheen het 33e Jaarboek in de reeks.
In dit deel o.a. de volgende artikelen:

De polyfonisten in de Nederlanden (biografisch naslagwerk), door Maurits Duyck
Protestanten in de Westhoek (bij Veurne), door Luc Dequeker
Grepen uit de textielgeschiedenis van Twente en omstreken, door Zeno Kolks
Bentheim-Nederland: enkele raakvlakken, door Marten Heida
Die Fläming - een Nederlandse kijk op de kolonisatiebeweging (Fläming is een streek in ten zuiden van Berlijn die in de 12e eeuw werd gekoloniseerd vanuit de Nederlanden), door Leo Camerlynck.

Zie voor een volledig overzicht van de inhoud van dit en de andere jaarboeken de website van Stichting Zannekin. Jaarboek 33 kost € 29,- excl. verzendkosten (leden € 26,-).

Archief over leven van expats

2011-06-09T10:40:00.000+02:00

Expatriate Archive Centre in Den Haag verzamelt als enige archief ter wereld alles wat te maken heeft met het expatbestaan. De doelstelling van het archief: het in kaart brengen en bestuderen van het expatleven over de hele wereld en door alle tijden.

Rosita Arnts, sinds 2007 als archivaris verbonden aan het archief en zelf voormalig expatriate: 'We verzamelen in principe alles wat te maken heeft met het leven van de expat: foto's, liefdesbrieven, dagboeken, filmpjes, van alles. Niet alleen van Nederlandse expats maar van alle nationaliteiten. Bij mijn weten zijn we het enige archief ter wereld op dit gebied.'

Voor familiehistorici die bij hun onderzoek op expats stuiten een mooie mogelijkheid om méér te leren over het leven dat hun verwante expats geleid moeten hebben en eventueel passend beel- en ander materiaal te vinden.

Het Expatriate Archive Centre is een initiatief van vrouwen verbonden aan Shell Outpost, maar is sinds enkele jaren een zelfstandige stichting.
Zie ook het artikel en luister naar een kort radio-interview op de website van Radio Nederland Wereldomroep.

Documentaireserie over vrouwen van Turkse en Marokkaanse gastarbeiders

2011-06-08T11:54:00.000+02:00

In de zesdelige NTR-documentaireserie ‘De IJzeren Vogel’ wordt het verhaal verteld van de eerste generatie vrouwen van Turkse en Marokkaanse gastarbeiders. Zij noemden het vliegtuig dat hen naar Nederland bracht 'de ijzeren vogel'. In de documentaireserie krijgen deze vrouwen een gezicht en een stem. Zij vertellen openhartig het unieke verhaal van hun leven. Over de grote verschillen tussen ‘hier en daar’ en wat hen in het leven geluk en ongeluk heeft gebracht. Ontroerende verhalen waarin ook de liefde een belangrijke rol speelt. Bijvoorbeeld in de relatie tot hun echtgenoten die vaak andere mannen waren geworden in de jaren dat ze al in Nederland waren. Naïma Azough en Kivilcim Özmen hebben de interviews met de vrouwen afgenomen.

Op een speciale website is wekelijks een blog van de maaksters van de documentaire te lezen over hun visie op de thema’s die behandeld zijn in de interviews.

De serie wordt uitgezonden op 6 opeenvolgende zaterdagen bij de NTR op Ned. 2 om 12.00 uur. De uitzenddatums zijn 4 juni, 11 juni, 18 juni, 25 juni, 2 juli en 9 juli. De thema's zijn huwelijk, migratie, kinderen, vrouw zijn, werk en ouder worden. De eerste aflevering ('huwelijk') is onderstaand terug te zien of via Uitzending Gemist.

Bekijk de video in andere formaten.

Zeeuwen in Amerika

2011-06-06T13:17:00.000+02:00

In opdracht van de Provinciale Zeeuwse Courant bracht journaliste Lilian Dominicius bezoeken aan de Verenigde Staten om verhalen op te tekenen van Zeeuwse emigranten. Een kaartje laat haar bezoeken aan het oosten en de midwest van de VS zien. Dat leverde dit rijk geïllustreerde boek in groot formaat op, waarin op chronologische wijze een aantal Zeeuwen en hun levensgeschiedenis in Amerika voor het voetlicht komt.

De emigratie van Zeeuwen naar de Nieuwe Wereld liep in de duizenden, met name in de 19e en het begin van de 20e eeuw, toen ca. 30.000 Zeeuwen het land verlieten, voor het grootste deel uit Zeeuws-Vlaanderen en de Bevelanden. Vooral Michigan met dorpen als Zeeland en Holland waren geliefde reisdoelen van de Zeeuwen, waarheen families verhuisden als Zwemer, Kwaak, Daane, Risseeuw, Kaat, Hoogland, Was, Kusse en Zonneyville en vele anderen. Het begon in de 17e eeuw met de emigratie van mensen als Roosevelt, maar de grootste vlucht begon in de jaren 1840 met de Afgescheidenen en met een forse toename in de jaren vanaf 1880. Verschillende emigranten en hun families komen aan het woord, eerst op basis van schriftelijke bronnen maar later ook mondeling. Een portrettengalerij van emigranten vanaf 1880 tot ca. 1920 met genealogische notities besluit dit fraai geïllustreerde boek, dat een smakelijke indruk geeft van het leven van deze landverhuizers.

De auteur is verslaggever bij de PZC. Van haar reizen door de VS en haar onderzoek naar Zeeuwen in Amerika houdt ze een blog bij die ook zeker de moeite waard is: Lilian goes America.

Zie ook het thema 'Zeeland en Amerika' van de website geschiedeniszeeland.nl.

Lilian Dominicus, Zeeuwen in Amerika. Verhalen van emigranten door de eeuwen heen. Uitgeverij de Buitenspelers, Rotterdam 2011, 288 blz., ill. in kleur, isbn 978-90-71359-38-5, € 29,90

Documentaire over Vlaamse migranten in Wallonië, 1850-2000

2011-05-25T23:07:00.000+02:00

Naar aanleiding van een eerder bericht in Migratie dossier@CBG over een tentoonstelling over Vlaamse migranten naar Wallonië in de 19e en 20e eeuw kregen we een tip van het Vlaamse Animatiecentrum voor Talen vzw over het bestaan van een korte bijna 8 minuten durende documentaire over de migratie van Vlamingen naar Wallonië. De zeer informatieve documentaire, die bij de eerder genoemde tentoonstelling hoort, is onderstaand te bekijken.

Of je gaat naar YouTube.

Met dank aan Animatiecentrum voor Talen vzw.

Evangelische dominees van Rheinland vanaf de reformatie

2011-05-25T10:11:00.000+02:00

Onlangs verscheen in Duitsland het eerste deel van een waardevol meerdelig biografisch naslagwerk over evangelische dominees in Rheinland van de reformatie tot heden. Per dominee worden biografische basisgegevens opgenomen over geboorte, overlijden, opleiding, beroepsmatig cv etc. Ook is er aandacht voor eventuele militaire dienst, betrokkenheid bij maatschappelijke initiatieven en publicaties. Uiteindelijk zullen in vijf delen circa 15 duizend personen worden beschreven. Het eerste deel met de letters A-D bevat ongeveer drieduizend 'biogrammen'.

Voor genealogen en historici in Nederland is deze publicatie van belang omdat er altijd nauwe banden hebben bestaan tussen Nederland (de Republiek) en Rheinland. Migratie over de huidige landsgrenzen kwam veelvuldig voor, bijvoorbeeld bij geloofsvluchtelingen. In de lijst dominees zul je behoorlijk wat mensen aantreffen die afkomstig zijn van het huidige Nederlandse of Belgische grondgebied.

Die Evangelischen Pfarrerinnen und Pfarrer im Rheinland von der Reformation bis zur Gegenwart. Band 1: A-D. Samengesteld en bewerkt door Jochen Gruch in opdracht van de Evangelische Kirche im Rheinland en de Verein für Rheinische Kirchengeschichte. Bonn, 2011. 370 pag.'s, 25 cm.

Het eerste deel kan voor € 49,80 worden besteld via de website van de uitgever Verlag Dr. Rudolf Habelt GMBH. Op het tweede deel (letters E-H), dat herfst 2012 verschijnt, kan worden ingetekend met 10 euro korting. Zie deze link.

Zie ook eerdere bijdrage aan Migranten dossier@CBG over Vluchtelingen naar Niederrhein in de 16e eeuw.

Prijs voor studie over Zeeuws Suriname

2011-05-19T16:34:00.000+02:00

De tweejaarlijkse J.R. Bruijn-prijs van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis gaat naar een studie over het 'Zeeuwse Suriname'. De Amsterdamse historica Suze Zijlstra onderzocht de Nederlandse samenleving in Suriname in de jaren 1667-1682, toen het gewest Zeeland de kolonie in eigendom had. Zij baseerde zich onder meer op de Sailing Letters: Brieven die onderweg van Suriname naar Nederland door Engelsen werden gekaapt en al die tijd in Londen bewaard zijn.

De prijs wordt gegeven om bij studenten onderzoek naar zeegeschiedenis in de breedste zin des woords te stimuleren. De student die gewonnen heeft mag uiteindelijk publiceren in het Tijdschrift voor Zeegeschiedenis.

Zie bericht op de website van Radio Nederland Wereldomroep. Daar vind je ook een radio-interview met de winnares.

Zie over Zeeuws Suriname een eerdere bijdrage aan Migranten dossier@CBG.
Zie ook website KB over Sailing Letters.

Surinaamse Dag in Nederlands Openluchtmuseum

2011-05-19T14:40:00.000+02:00

Op 5 juni 2011 vindt in het Nederlands Openluchtmuseum een Surinaamse Dag plaats. Het programma duurt van 12.00 tot 17.00 uur. Er is aandacht voor muziek, dans en verhalen tijdens demonstraties, workshops en lezingen. Zie website Nederlands Openluchtmuseum.

Om 14.00 uur is er aandacht voor de documentaire Back to the roots met deelneemster Gwen Denswil.
In het project Back to the roots gaan Afro-Carabische migranten op zoek naar hun eigen wortels. Wat zijn dat eigenlijk, 'roots'? Het bracht hen in bibliotheken en archieven, op allerlei plaatsen in Nederland, maar uiteindelijk ook in Afrika. Bij het onderzoek werd ook gebruik gemaakt van DNA-onderzoek. Het gehele project is vastgelegd in de documentaire Back to the roots. Gwen Denswil, één van de deelnemers van het project introduceert de documentaire en beantwoordt na afloop uw vragen.

Zie over de documentaire ook de website van de Wereldomroep.

Schetsboekjes Emilie van Kerckhoff digitaal

2011-05-19T10:57:00.000+02:00

Emilie van Kerckhoff (1867-1960) reisde in de eerste helft van de twintigste eeuw naar Noord-Afrika, India, Japan en Nederlands-Indië. Wat zij daar zag in het straatbeeld, in tempels en paleizen, legde zij in haar schetsboekjes vast met potloodtekeningen en aquarellen. Het Tropenmuseum heeft de boekjes gedigitaliseerd en via de website beschikbaar gesteld.

Uit het schetsboekje over Bali

Zie ook de afbeeldingen van tekeningen van Emilie van Kerckhoff in de digitale database van het Tropenmuseum. En het lemma Emilie van Kerckhoff in RKD Artists, de artiestendatabase van de RKD.

19e eeuwse mythevorming rondom Teuten

2011-05-16T22:01:00.000+02:00

Teuten waren rondreizende handelaren of ambachtslieden afkomstig uit de de Kempen, een streek die delen van Belgisch en Nederlands Limburg, Noord- en Vlaams-Brabant en de Belgische provincie Antwerpen omvat. De van huis uit katholieke teuten reisden vanuit hun thuisbasis door België, Nederland, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg tot in Denemarken. In al die landen hebben ze hun sporen nagelaten.

De oudste vermeldingen van teuten zijn uit het eind van de 16e eeuw en de laatste uit begin van de 20e eeuw. Verschillende Teutengroepen hadden uiteenlopende specialismen. Sommige teuten handelden in potten en pannen en boden hun diensten aan als ketellapper, anderen handelden in stof en linnengoed of kochten mensenhaar voor pruiken. Er waren groepen die opereerden als een soort dierenarts die castraties verrichtte en weer anderen waren gespecialiseerd in handel in aardewerk. Teuten waren in gildeachtige structuren georganiseerd. De nering was behoorlijk winstgevend en de teuten stonden aanvankelijk in goed aanzien. Teuten behoorden in de Kempen tot de meer welvarende inwoners. In de loop van de 19e eeuw veranderde hun aanzien als gevolg van een aantal stigmatiserende geschriften.

Historicus en teutenkenner Jozef Mertens beschrijft in de publicatie 'Onder invloed van Jan Frans Willems en Pieter Ecrevisse’ de 19de-eeuwse mythevorming rond taal, herkomst, handel en wandel van deze ambulante handelaars en ambachtslui, Lommer 2011. Het boek telt ca. 200 pagina's en kost € 40,-incl. verzendkosten. Zie website Heemkunde Vlaanderen.

'Winnaars en verliezers' over meningen en feiten in het migratiedebat

2011-04-26T14:03:00.000+02:00

29 april verschijnt het boek Winnaars en Verliezers. Een nuchtere balans van vijhonderd jaar immigratie, geschreven door Jan en Leo Lucassen. Het boek is een spin off van het project Vijfeeuwenmigratie.nl.

In het actuele debat over migratie is het soms moeilijk meningen en feiten van elkaar te onderscheiden. Het debat wordt met hart en ziel gevoerd, hetgeen een helder zicht op de problematiek voor velen vertroebelt.

Winnaars en verliezers beoogt de meningen aan de feiten te toetsen.

Het boek eindigt als volgt: „Goed gefundeerde kennis is essentieel wanneer we de werkelijkheid beter willen begrijpen en politieke debatten op een zinvolle manier willen voeren. En dat staat los van ieders persoonlijke opvattingen over de wenselijkheid van immigratie of multiculturaliteit. Wij kunnen ons dan ook geheel en al vinden in de volgende, aan de New Yorkse senator Patrick Moynihan toegeschreven, woorden: “Iedereen heeft recht op zijn eigen meningen, maar niemand heeft recht op zijn eigen feiten.”‟

Leo Lucassen (1959) is hoogleraar sociale geschiedenis aan de Universiteit Leiden en voorzitter van het Centrum voor de Geschiedenis van Migranten (CGM). Hij publiceerde onder meer The Immigrant Threat (2005) en samen met Wim Willems Gelijkheid en onbehagen (2006) en Waarom mensen in de stad willen wonen (2009). Jan Lucassen (1947) is als senior medewerker verbonden aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) en bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Met Rinus Penninx schreef hij Nieuwkomers, nakomelingen, NederlandersWinnaars en verliezers is de spin off van Vijfeeuwenmigratie.nl, een online initiatief van het CGM in samenwerking met het IISG en LOM-samenwerkingsverbanden. Samen publiceerden Jan en Leo Lucassen onder meer nog de bundels Migration, Migration History, History (1997) en Migration History in World History (2010). (1994).

Regionaal Archief Nijmegen verzamelt migrantenerfgoed

2011-04-19T23:03:00.000+02:00

Het Regionaal Archief Nijmegen gaat het leven van de verschillende groepen migranten in Nijmegen in beeld brengen. Na een succesvolle pilot met Turkse Nijmegenaren wil het Archief nu ook materiaal verzamelen van migranten uit Suriname, Antillen, Molukken, Italië, Spanje, voormalig-Joegoslavië, Griekenland, Turkije en Marokko. Daarvoor doet het een oproep aan iedereen uit een van deze groepen om foto’s, brieven en andere documenten uit te lenen.

Zie voor meer informatie de website Nijmegen.nl
De resultaten zullen te zien zijn op de speciale website Migrantenerfgoed Nijmegen. Op die site staan ook de gegevens die de pilot over Turkse Nijmegenaren heeft opgebracht.

Bronnen koloniaal verleden in Rijksarchief in België

2011-04-19T02:03:00.000+02:00

'Archives I presume ?' is de briljante titel van de speciale website die het Rijksarchief in België eind 2010 heeft gewijd aan de sporen van het koloniale verleden in het Rijksarchief. E.e.a. uiteraard ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van de onafhankelijkheid van Congo in 2010. Op de website een hoop historische informatie over de Belgische koloniale geschiedenis en een honderden foto's. Op de website wordt een Bronnengids aangekondigd voor eind 2012.

'De gids zal aan de hand van een functionele ordening een overzicht bieden van de bestaande bronnen en hun archiefvormers in België en in het buitenland. Doelstelling is de uitwisseling van en toegang tot onderzoeksgegevens over Centraal-Afrika te vergemakkelijken. Denk daarbij onder andere aan archieven van de Belgische regering, de Ministeries van Buitenlandse Zaken, Koloniën en Defensie, openbare instellingen, particulieren, ondernemingen, religieuze instellingen en organisaties, waaronder de talrijke missies, maar ook internationale instellingen als de Volkenbond, de Verenigde Naties en internationale niet-gouvernementele organisaties zoals het Internationale Rode Kruis en Oxfam.'

Vlaamse migranten in Wallonië, 1850-2000

2011-04-19T01:27:00.000+02:00

Tot 12 juni 2011 loopt in het Caermersklooster in Gent de tentoonstelling Vlaamse migranten in Wallonië 1850-2000. Veel Vlamingen trokken in de 19e en 20e eeuw om economische redenen naar de Nieuwe Wereld, Noord-Frankrijk of Wallonië. In Wallonië was de aantrekkingskracht van de steenkoolmijnen, de glasfabrieken en de metaalnijverheid in en rond steden als La Louvière, Charleroi en Luik groot. De Vlamingen vestigden er zich doorgaans bij elkaars in buurt. Daardoor ontstonden Vlaamse wijken en een Vlaams verenigingsleven.

Op de website van Heemkunde Vlaanderen staat een uitgebreid artikel over de tentoonstelling. Bij de tentoonstelling hoort ook een speciaal boek en een eigen website.

Zie ook de website van het Caermersklooster in Gent.

Koloniale migratie in België

2011-04-19T01:04:00.000+02:00

België had net als Nederland vroeger haar eigen kolonies, en ook de Belgische koloniale erfenis is in het land nog dagelijks waar te nemen. De voormalige Belgische kolonies lagen in Afrika: Congo, Rwanda en Burundi. Het Afrikaanse Grote Merengebied in Afrika en België hebben een boeiende gemeenschappelijke geschiedenis.
Vanaf 1960 werden de Belgische kolonies onafhankelijk. Congo in 1960, Rwanda en Burundi in 1962. Vijftig jaar onafhankelijkheid van Congo werd in 2010 uitgebreid herdacht met allerlei manifestaties.

Op de website van Familiekunde Vlaanderen is in de sectie Migratie een speciale pagina gewijd aan Koloniale Migratie.

Het 50-jarige jubileum in 2010 was aanleiding voor de oprichting van Mixed 2010. Bij deze organisatie zijn veel Congolese migranten aangesloten. Zie de website mixed2010.be.

Staten van vreemdelingen in Londen, 1523-1625

2011-04-16T09:30:00.000+02:00

De Huguenot Society of London gaf begin 20e eeuw vier boeken uit met de titel Returns of aliens, dwelling in the city and suburbs of London, from the reign of Henry VIII to that of James I.
Met andere woorden 'de staten van vreemdelingen in Londen'. Dat waren in de periode 1523-1625 veelal Vlamingen en Hollanders, die om wille van het geloof waren gevlucht naar Engeland.
De boeken zijn samengesteld op basis van gegevens uit de lidmatenregisters van de Nederlandse kerk in Austin Friars, kerkelijke en wereldlijke belastingen,'vreemdelingen' registraties etc. Aan de dtb van Austin Friars werd eerder een bijdrage gewijd van Migranten dossier@CBG. Zie hier.

De vier delen Returns of Aliens zijn gedigitaliseerd voor Internet Archive:

De alfabetische volgorde van de index is naar Nederlandse maatstaven natuurlijk weer erg onhandig. Waar wij alfabetiseren op hoofdbestanddeel van de achternaam alfabetiseert men elders meestal op voorvoegsel. Dat leidt er toe dat synonieme namen op verschillende plaatsen worden terug gevonden.

Van den Straten, Van der Straten en Van Straten laten veel ruimte voor tussenliggende namen. Straten van, Straten van den, Straten van der staan gewoonlijk vlak achter elkaar. Om verder nog maar te zwijgen van spellingsvarianten met ae, ontbrekende n en wat dies meer zij

Links en rechts zijn de boeken verrijkt met aantekeningen. Met name de index (zie afb.). Dat kan wel eens handig zijn.

Met dank aan Peter Teunissen op Archiefforum

Opening digitale tentoonstelling 1001 Italianen in NA op 19 april

2011-04-15T19:38:00.000+02:00

Op 19 april a.s. vindt de opening plaats van de digitale tentoonstelling 1001 Italianen in het Nationaal Archief. De presentatie bestaat uit honderden foto’s, documenten en filmfragmenten. De meeste bijdragen zijn ook afkomstig uit de collectie van het Nationaal Archief, Daarnaast is o.a. geput uit privémateriaal van migrantenfamilies. Zie website 1001 Italianen.

Na de zomer zal de presentatie gaan reizen naar andere gemeenten in Nederland en in Italië. In 2011 is het inmiddels 51 jaar geleden dat de Nederlandse regering een verdrag sloot met de Italiaanse regering over verwerving van Italiaanse gastarbeiders voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Dat verdrag uit 1960 zou in de tien daarop volgende jaren model staan voor soortgelijke verdragen met achtereenvolgens Spanje, Portugal, Turkije, Malta, Griekenland, Marokko, Joegoslavië en Tunesië.

Lees ook de verhalen van Italiaanse gastarbeiders in het Verhalenarchief van het Nationaal Archief.

Op de website Wereldjournalisten.nl staat een leuk artikel over de tentoonstelling en de migratiegeschiedenis van Italianen in Nederland.
Zie ook eerder bericht in Migranten dossier@CBG met verschillende links naar andere interessante websites.

Immigranten in Kaap de Goede Hoop in de 17e eeuw

2011-04-14T11:26:00.000+02:00

Wie geïnteresseerd is in voorouders of familieleden die Kaap de Goede Hoop passeerden of daar gevestigd waren kan de verrassende Zuid-Afrikaanse website The First Fifty Years Project raadplegen. Doel van het project is om alle bewaarde genealogische basisgegevens beschikbaar te maken van de mensen die in de Kaap leefden in de eerste vijftig jaar na de stichting van de kolonie in 1652. Het betreft de dtb's van Kaapstad, Stellenbosch en Drakenstein. Deze zijn bewerkt tot gezinsstaten en verrijkt met citaten uit brieven en andere archiefstukken. Alle feiten zijn zorgvuldig geannoteerd.

'Kaart van de Kaap de landeryen tot aan het France quartier enz.', 17e eeuw. Bron: Beeldbank Nationaal Archief, Atlas Amsterdam van Isaac de Graaff.

De reeds getranscribeerde en bewerkte gegevens gegevens zijn gemakkelijk toegankelijk gemaakt op familienaam via een "surname index". Ook is er een overzicht van belangrijke datums in de vroege geschiedenis van de Kaap.Voor bezoekers die regelmatig terugkeren wordt (erg gebruiksvriendelijk) bijgehouden welke toevoegingen plaats hebben gevonden in de "list of changes".

Ad Biewenga promoveerde in 1999 op een studie over Kaap de Goede Hoop als vestingingskolonie. In zijn proefschrift heeft hij de resultaten gepubliceerd van zijn onderzoek naar de sociaal-economische en kerkelijke omstandigheden in de begindagen van de Nederlandse kolonie in de Kaap. De kolonie werd in 1652 gesticht door de VOC als verversingsplaats voor de schepen naar Indië. Vanaf omstreeks 1680 kwamen er steeds meer immigranten naar de kolonie, waaronder Duitsers en hugenoten. Met name de periode 1680 tot 1730 wordt in deze studie bekeken. Hiervoor is archiefonderzoek gedaan in Kaapse en Nederlandse archieven. De schrijver gaat in op de kolonisatie van de Kaap en de vestigingen Stellenbosch en Drakenstein, het bestuur en de militaire bescherming, de economische activiteiten, de kerkelijke besognes onder andere met armenzorg, onderwijs, dooppraktijk en kerkgang, de levensloop aan de hand van huwelijk, kinderen en begraven, en de verschillende groepen die samen de jonge samenleving vormden: VOC-ambtenaren, vrijburgers, inheemse 'Khoikhoi' en slaven. Behalve de maatschappelijke ontwikkelingen worden ook veel persoonlijke levensgeschiedenissen beschreven.

Zie ook de recensie uit 1999 op de website NRC boeken.

Ad Biewenga, De Kaap de Goede Hoop. Een Nederlandse vestigingskolonie, 1680-1730, Amsterdam (Bert Bakker\Prometheus) 1999. 346 blz., ill. ISBN 9053338020. Het boek is 2e hands nog wel te vinden via antiqbook.nl of in te zien in de leeszaal van het CBG.

Het leven aan boord van slavenschepen

2011-04-11T22:26:00.000+02:00

Veel mensen met roots in de West hebben voorouders die slaaf waren. Voor hen en alle anderen die geïnteresseerd zijn in die periode uit de geschiedenis is het van belang een goed beeld te hebben van o.a. de trans-Atlantische slaventransporten.
De nieuwe Leidse hoogleraar Zeegeschiedenis Henk den Heijer stelt in zijn op 11 april 2011 gehouden oratie dat in recente publicaties over slavenhandel dezelfde retorische wapens worden gebruikt als twee eeuwen geleden in de strijd om de afschaffing van de Britse slavenhandel. 'Het is een beladen onderwerp, maar dat mag een historicus niet belemmeren om zo zorgvuldig en onpartijdig mogelijk onderzoek te doen’, aldus de nieuwe hoogleraar. Professor Den Heijer betoogt m.a.w. dat het huidige beeld van de slavenhandel en de omstandigheden op de slavenschepen in hoge mate wordt gekleurd door hetgeen is beweerd in geschriften die tot doel hadden om bij te dragen aan de afschaffing van de slavernij. Hoewel dat destijds een loffelijk streven was zijn die documenten niet de beste bron voor de hedendaagse historicus.

In de tweede helft van de 18e eeuw was de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) de grootste Nederlandse handelaar in slaven. De archieven van die Compagnie zijn goeddeels bewaard gebleven, en daaruit valt een hoop te leren over de werkelijke omstandigheden tijdens de trans-Atlantische slaventransporten. Het noopt in ieder geval tot enige nuancering van het heersende beeld. De slaven lagen niet schouder aan schouder benedendeks gedurende de overtocht, zoals op de bekende afbeelding van het beruchte Engelse slavenschip de Brookes (zie afb.). Dat was ook economisch niet slim, want de 'handelswaar' diende gezond en wel op de markt aan de andere zijde van de oceaan aan te komen. De slaven werden geregeld gelucht en kregen voldoende bewegingsvrijheid om gezond de overkant te bereiken. Een citaat uit de oratie: "Op Zeeuwse slavenschepen kwamen geweld en seksueel misbruik van slavinnen ook voor, maar veel vaker verliepen slavenreizen - natuurlijk in de context van de achttiende eeuw - ‘normaal’. We weten inmiddels iets meer van wat zich aan boord van die schepen heeft afgespeeld. Er is echter nog veel onderzoek nodig om het beeld scherper te krijgen." Vast staat wel dat misdragingen van opvarenden op de schepen van de MCC niet werden getolereerd en van hogerhand bestreden.

Slavenschip de Brookes

In het NRC van 11 april noteert redacteur Dirk Vlasblom naar aanleiding van het meer genuanceerde beeld dat Den Heijer schetst nog het volgende citaat: "Dat betekent niet dat er geen misstanden waren, maar misbruik en onderdrukking waren geen schering en inslag. Vaak stierven er procentueel gezien meer bemanningsleden dan slaven, omdat die laatsten alleen aan boord bleven tijdens de oversteek van Afrika naar de West, gemiddeld acht weken. Bemanningsleden voeren mee van Europa naar Afrika, van Afrika naar Amerika en weer naar Europa. De Doodsoorzaken onderweg waren vooral dysenterie en waterpokken."

Op de website van de Universiteit Leiden kun je méér lezen over Henk den Heijer en zijn oratie. De oratie Het slavenschip kan integraal als pdf worden gedownload.

Zie ook inventaris MCC in archieven.nl. Het archief van het MCC wordt binnenkort toegevoegd aan het Memory of the World Register van de Unesco. (Bron: NRC 11 april 2011)
Zie website Zeeuws Archief over Unesco-nominatie
Zie ook geschiedenisvanzeeland.nl over Zeeuwse slavenhandel.

Zie ook artikel Geschiedenis.nl van 18 april 2011.

Duizenden Antilliaanse en Surinaamse foto´s 1886 - 1970

2011-04-06T13:50:00.000+02:00

Duizenden Antilliaanse en Surinaamse foto's uit de collectie van de Fraters van Tilburg zijn sinds april jl. voor iedereen toegankelijk via www.caribischerfgoed.nl.
De Fraters van Tilburg maakten de foto's tussen 1886 en ca. 1970. Het grootse deel bestaat uit amateurkiekjes die individuele fraters maakten tijdens hun werkzaamheden in de West. Een kleiner deel werd gemaakt door professionele fotografen. Op de foto's komen alle soorten hoogtijdagen voorbij, maar er zijn (gelukkig) ook foto's van het gewone dagelijkse leven.

Tot voor kort waren de foto´s niet voor het publiek beschikbaar. Maar dankzij de samenwerking met Stadsmuseum Tilburg en de Stichting Cultureel Erfgoed Caribisch gebied & Nederland (CECN) en niet te vergeten de Tilburgse hoogleraar Arnoud-Jan Bijsterveld is daar nu verandering in gekomen.
Via de speciale website www.caribischerfgoed.nl krijg je niet alleen toegang tot de foto´s, maar ook tot allerlei achtergrondinformatie. De databank zelf maakt feitelijk deel uit van de bredere beeldbank van Regionaal Archief Tilburg. Je kunt ook direct naar de foto´s van de Fraters.
Het is een interactieve databank, waar je als bezoeker ook informatie kunt toevoegen of herinneringen kunt delen.

De Antillen zijn beter vertegenwoordigd dan Suriname. Voor méér Surinaamse foto's verwijzen we naar deze collectie.

Zie voor méér achtergrondinformatie het artikel De Caraïbische fotocololectie van de Fraters van Tilburg, door Ton de Jong en Jeroen Ketelaars in OSO, Tijdschrift voor Surinamistiek en het Caraïbisch Gebied van april 2011. Zie website.

Met dank aan website Erfgoed Brabant.
Zie ook weblog Regionaal Archief Tilburg van 20 april 2011.

Taal- en integratievraagstuk onder Nederlandse migranten in Sint-Petersburg, 1717-1927

2011-04-04T10:44:00.000+02:00

In het Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis van december 2010 staat een artikel van Th.J.S. van Staalduine getiteld Duits in een Nederlandse kerkdienst. Een kwestie van integratie in de Hollandse Hervormde Kerk van Sint-Petersburg.

Onderwerp van het artikel is de worsteling van de Nederlandse migranten binnen de Hollandse hervormde kerk in Sint-Petersburg met het taal- en integratievraagstuk. De Hollandse hervormde kerk in Sint-Peterburg bestond van 1717 tot 1927. In die kerk werden zowel diensten in het Nederlands als het Duits gehouden. Dat laatste werd niet gedaan voor Duitse bezoekers, maar voor afstammelingen van Nederlandse migranten die meer integreerden in de veel grotere Duitstalige migrantengemeenschap. Voor sommige Nederlandse migranten, met name nieuwkomers, was het toenemend gebruik van de Duitse taal een doorn in het oog. Het Duits mocht het Nederlands niet overvleugelen, de Nederlandse taal en cultuur moest levend gehouden worden. Zulke vraagstukken zijn dus van alle tijden en alle plaatsen.

Het Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis is een publicatie van de Vereniging voor Nederlandse Kerkgeschiedenis (VNK) en verschijnt vier keer per jaar. De jaarlijkse contributie is € 25,-. Zie website.

Opgroeien als Italiaanse in Istanbul 1933-1954

2011-03-28T16:26:00.000+02:00

Bij Uitgeverij Tilia Levis te Berlicum is onlangs verschenen Een handkus van Atatürk. Opgroeien in Istanbul 1933-1954. Het is een boek over het leven in Istanbul vlak vóór en ná de Tweede Wereldoorlog gezien door de ogen van Gisella Minach, die daar als Italiaans staatsburger geboren en getogen is. Haar verhalen zijn geordend en geredigeerd door Pieter Stokvis.

In 1954 kwam Gisella Minach (* Istanbul, 20 maart 1933) als 21-jarige bruid uit Istanbul naar Nederland. Haar achtergrond was heel anders dan die van hedendaagse importbruiden uit Turkije, want als Frans sprekende Italiaanse staatsburger was zij afkomstig uit de groep van buitenlandse ingezetenen. Hun aanwezigheid en die van christelijke minderheden en joden gaven Istanbul een multicultureel karakter.

In haar herinnering gaat zij terug naar de stad van haar jeugd, toen minderheden en islamitische Turken naast elkaar leefden zonder zich om integratie te bekommeren. Na de oorlog werd de situatie voor de minderheden steeds moeilijker en nam de druk om Turks te spreken toe. Op de kunstacademie worstelde zij dan ook met de vraag of zij haar Italiaanse identiteit moest inruilen voor een Turkse. In het boek zijn autobiografische elementen en persoonlijke observaties verweven. Eerst vertelt zij over haar familieachtergrond, de multiculturele stadssamenleving, het gezelschapsleven en haar woonomgeving, vervolgens over haar kinderjaren, de Italiaanse scholen, haar vriendinnen en haar opleiding aan de kunstacademie en in het atelier van Bedri Rahmi Eyüboğlu. In de verhalen over haar lotgevallen en die van haar familie komt de fascinerende culturele veelvoud van Istanbul tot leven, die nu tot het verleden behoort.

Gisella Minach (1933) bezocht de kunstacademie in Istanbul en studeerde Frans in Leiden. Zij is werkzaam geweest als vertaalster en als docente Frans.

Pieter Stokvis (1947) houdt zich als cultuurhistoricus (tot 2010 universitair hoofddocent) vooral bezig met egodocumenten en de geschiedenis van het dagelijks leven.

Een handkus van Atatürk telt 197 pag.'s en 54 illustraties en kost €18,95. ISBN 978 90 71633 12 6.

Verkrijgbaar bij de betere boekhandel of via uitgeverij@uitgeverijtilialevis.nl.

Geschiedenis van Nederland overzee vanaf 1800

2011-03-22T14:19:00.000+01:00

Vorige week verscheen het boek Zo ver de wereld strekt. De Geschiedenis van Nederland overzee vanaf 1800, geschreven door Wim van der Doel. Het is een mooie overzichtsgeschiedenis van de Nederlandse koloniale en overzeese geschiedenis in de laatste twee eeuwen. De auteur is hoogleraar algemene geschiedenis aan de Universiteit Leiden.

In brede lijnen worden de belangrijkste ontwikkelingen van de geschiedenis van de Nederlanders in de koloniën in Oost- en West-Indië geschetst. Daarbij gaat het vooral om de aanwezigheid van Nederlanders in Nederlands-Indië, nu Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen. Daarnaast komen ook andere migratiestromen kort aan de orde, met name naar de Verenigde Staten. De geschiedenis wordt chronologisch verteld, te beginnen bij de opkomst van Engeland als koloniale rivaal aan het einde van de 18e eeuw, het ontstaan van het nieuwe Nederlands-Indië, het succes van het cultuurstelsel, het afschaffen van de slavernij, de Atjehoorlog, de ethische politiek in de 1e helft van de 20e eeuw, wetenschap en geloof in de koloniën, de Japanse bezetting, de onafhankelijkheid van Indonesië en de huidige betrokkenheid van Nederland(ers) in de wereld. De goed leesbare studie is gebaseerd op literatuur en archiefonderzoek; bevat noten, literatuurlijst en register evenals een aantal zwartwitfoto's.
Een ideaal boek voor familiehistorici die benieuwd zijn naar de context van verhuizingen van en naar de koloniën.

Zo ver de wereld strekt is uitgegeven door Uitgeverij Prometheus, telt 519 pagina's en kost (gebonden) € 29,95. Zie website.

60 jaar Molukkers in Drenthe

2011-03-16T12:12:00.000+01:00

Op 21 maart 2011 is het precies 60 jaar geleden dat het schip de Kota Inten aankwam in Rotterdam. Aan boord waren ongeveer 1000 Molukkers. Het betrof voornamelijk KNIL-militairen en hun gezinnen.

Hoewel velen dachten dat de Molukkers tijdelijk naar Nederland kwamen pakte dat uiteindelijk heel anders uit. De als tijdelijk bedoelde 'woonoorden' werden min of meer permanent, en inmiddels maken Molukkers vast deel uit van de Nederlandse samenleving.

RTV Drenthe besteedt op de eigen website veel aandacht aan de geschiedenis van 60 jaar Molukkers in Drenthe.Bijvoorbeeld door de vijfdelige documentaire-serie Djau Dari Mata (Uit het Oog) beschikbaar te stellen, die RTV Drenthe in 2001 uitzond. De serie over 50 jaar Molukkers in Drenthe en werd gemaakt door Willem Hully. Ook andere uitzendingen van radio en tv zijn te beluisteren en te bekijken via de website. Ga naar website RTV Drenthe.

Op Migranten dossier@CBG zijn eerder bijdragen verschenen gewijd aan de migratiegeschiedenis van Molukkers.

Met dank aan Drents Archief.

Tussen twee vuren in Nederlands Brazilië, 1630-1649

2011-03-14T13:29:00.000+01:00

In het Tijdschrift voor Geschiedenis, 2011 nummer 1, een mooi verhaal over de periode van de West Indische Compagnie in Brazilië (1630-1654). Het artikel van Britt Dams is getiteld Manoel de Moraes. Spelen met de grenzen van de eigen identiteit in Nederlands Brazilië.

Manoel de Moraes (1596 - 1649?) was een Portugese mesties (geboren uit Europese en Indiaanse ouders) die de kant koos van de Nederlanders en een sleutelrol speelde in de strijd tegen de Portugezen. Vervolgens sloot hij zich weer aan bij de Portugese kant. Hij werd meermaals als verrader onthaald maar slaagde er steeds in om te ontsnappen aan de brandstapel van de inquisitie. Het bijzondere van Manoel Moraes is dat hij zelf geschriften heeft nagelaten waardoor over hem niet alleen uit tweede of derde hand hoeft te worden geschreven.
Als mesties was hij een schoolvoorbeeld van iemand die in een dubbele werkelijkheid leefde. Het artikel spreekt van gemétisseerd denken: "Manoel was een nomade, als go-between stond hij steeds op het punt te vertrekken, waardoor hij schijnbaar bleef hangen tussen verschillende culturen in een 'niet-plaats'. Tussen verschillende godsdiensten, tussen verschillende naties. Hij was nergens thuis en overal een vreemde. Dat is het lot van een hybride figuur."

De auteur Britt Dams werkt momenteel aan de Universiteit van Gent aan een proefschrift over Nederlands Brazilië: Het vreemde begrijpen. Beschrijvingen van de Nieuwe Wereld in de Vroegmoderne Tijd: Het 'geval' van Nederlands Brazilië (1624-1654).

Het Tijdschrift voor Geschiedenis verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 75,75. Losse nummer zijn € 19,95. Zie website.

Erebegraafplaats Peutjoet in Kota Radja

2011-03-09T11:17:00.000+01:00

Onlangs verscheen het boek Gevallen op het veld van eer. Een genealogische verkenning van de militaire erebegraafplaats Peutjoet. In deze eerste werkgroeppublikatie van de Indische Genealogische Vereniging wordt een overzicht gegeven van alle militairen wier naam verbonden is met de voormalige militaire erebegraafplaats Peutjoet in Kota Radja (tegenwoordig: Peucut in Banda Aceh). Auteur is oud-bestuurslid van de IGV Adriaan P. Intveld.

Duizenden militairen zijn in de loop der jaren begraven op Peutjoet. Hoeveel dit er precies zijn geweest is helaas niet meer te achterhalen, het begraafregister is in de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan. De tsunami van 2004 bracht daarna nog eens grote schade toe aan de nog aanwezige graven.

De bedoeling van deze publikatie is om de namen van de betreffende militairen aan de vergetelheid te ontrukken, niet alleen door het opsommen hiervan, maar ook door deze te voorzien van de belangrijkste genealogische en biografische gegevens. In totaal worden de gegevens van ruim 2300 militairen gepresenteerd. Naast militairen zijn er ook vele burgers begraven op Peutjoet. Vaak betrof het vrouwen en kinderen van militairen. Ook van hen wordt in deze publikatie een overzicht gegeven, bijna 700 in totaal. Hoewel de Nederlandse aanwezigheid in Aceh duurde van 1873 tot 1942 zijn op de begraafplaats ook recentere graven te vinden. Het was nl. de enige christelijke begraafplaats in de verre omgeving waardoor er ook graven te vinden zijn van tientallen jaren na de oorlog. Het boek is een belangrijke bron voor Indië-onderzoekers, omdat gegevens over overlijden en begraven in dit deel van Indië veelal niet op een andere manier zijn te achterhalen.

Een index van alle familienamen die voorkomen in het boek is hier digitaal in te zien.

Het boek telt 424 pagina's A4-formaat en kost € 32,50 (leden IGV € 25,-) ex. verzendkosten. Zie website IGV.

Brieven van Amerikagangers uit Friesland 1894-1933

2011-03-04T12:29:00.000+01:00

Deze week kreeg het CBG van Wim van Dam, één van de vaste bezoekers, een al wat ouder boek dat elf jaar geleden in eigen beheer is bezorgd en uitgegeven door Ulbe Bakker: Zuster, kom toch over. Belevenissen van een emigrantenfamilie uit Friesland. Brieven uit Amerika in de periode 1894-1933.

Het boek vertelt het verhaal van de familie De Jong-Memerda uit Hijlaard die in 1894 naar Amerika emigreerde. Het hele gezin van vader Lieuwe en moeder Tjitske vertrok naar New Holland, South Dakota. Alleen de oudere dochter Baaye de Jong, getrouwd met Gerrit Bakker uit Winsum, bleef in Friesland achter. De meer dan 180 brieven die vanuit Amerika naar Friesland werden gestuurd in de periode 1894-1933 zijn bewaard gebleven en geven een prachtig beeld van het wel en wee van de emigranten.

De brieven zijn getranscribeerd en waar nodig van verklarende aantekeningen voorzien. Om de brieven ook voor de Amerikaanse familieleden leesbaar te maken is het boek volledig tweetalig (Nederlands en Engels) uitgegeven.

Uit de brieven blijkt dat het leven van de emigranten in South Dakota zeker aanvankelijk niet of maar marginaal beter was dan in Nederland. Het gezin was vertrokken omdat het in Friesland de eindjes maar amper aan elkaar geknoopt kreeg. Maar veel brieven uit Amerika gaan nog steeds over financiële problemen. De vertokken ouders hadden geld geleend bij de achterblijvende dochter, en het terugbetalen verliep maar moeizaam. Vandaar het regelmatige beroep op dochter Baaye om toch ook naar Amerika te komen.

Het boek is van een tamelijk uitgebreide inleiding voorzien door dr. Annemiek Galema van de universiteit van Groningen. Daarin vooral aandacht voor de migratiepatronen vanuit de noordelijke provincies in de 19e eeuw, de motivatie van de emigranten en de ervaringen van veel nieuwkomers in Amerika.

Het boek is niet meer in de handel verkrijgbaar maar kan natuurlijk worden ingezien in de Studiezaal van het CBG. Of u gaat op zoek naar een tweede hands exemplaar bij bijv. Antiqbook of Bol.com

Zuster, kom toch over. Belevenissen van een emigrantenfamilie uit Friesland, brieven uit Amerika in de periode 1894-1933. Hardcover, 496 pag.

Eerste druk 1999, tweede druk 2000, ISBN 9090128549.

Naturalisaties in Nederland 1815 - 1934

2011-03-02T15:08:00.000+01:00

Onder naturalisatie verstaat men het verlenen van nationaliteit aan een vreemdeling die daarom vraagt. Wanneer je genealogisch onderzoek doet naar een Nederlandse familie van buitenlandse oorsprong is het natuurlijk interessant om te weten wat het moment van naturalisatie was.

Op de website van het Nationaal Archief zijn handleidingen te vinden voor onderzoek naar specifieke onderwerpen. Eén daarvan handelt over onderzoek in het Nationaal Archief naar het verlenen van
naturalisatie vanaf de zestiende eeuw tot 1950. Hierin vind je een hoop nuttige wenken en verwijzingen naar verschillende relevante collecties. Klik hier voor de pdf.

De naturalisaties in de periode 1815 tot 1934 zijn gemakkelijk na te slaan op internet. Op de website van de Stichting Historisch Genootschap Valkenswaard vind je een database met daarin de ruim 11.000 namen van de genaturaliseerden in de periode 1850 - 1934.

In het Jaarboek CBG van 1992 staat een uitgebreid artikel van Jos van den Borne getiteld Naturalisaties in Nederland in de eerste helft van de negentiende eeuw. Daarin kort aandacht voor immigratie en naturalisatie vóór 1795, waarna uitgebreider wordt ingegaan op de regelgeving vanaf de Franse Tijd en de geldende procedures. Daarna volgt een alfabetische lijst met 1471 namen van mensen die op de één of andere manier het Nederlanderschap verwierven in de periode 1815-1849. Dit artikel is hier digitaal beschikbaar.

10.000 documenten over Zeeuws Suriname 1667-1684 digitaal

2011-02-24T12:06:00.000+01:00

Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck

Vanaf 1650 werd Suriname gekoloniseerd door de Engelsen. Tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog in 1667 veroverden de Zeeuwen onder leiding van Abraham Crijnssen Suriname. Drie jaar eerder hadden de Engelsen Nieuw-Amsterdam veroverd. Bij de Vrede van Breda (1667), die volgde op de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog, werd deze bestaande toestand ongewijzigd gelaten zonder dat er werkelijk afspraken werden gemaakt. Pas tijdens de Vrede van Westminster (1674), na de Derde Engels-Nederlandse Oorlog, werd er de facto een ruil overeengekomen. De Engelsen hielden Nieuw-Amsterdam en de Republiek (Zeeland) hield Suriname.

Het viel de Zeeuwen echter niet mee om Suriname op een goede manier te besturen. Daarom werd in 1683 de Sociëteit van Suriname opgericht. Een derde van de aandelen was in handen van de stad Amsterdam, een derde in handen van de West-Indische Compagnie en een derde in de handen van de eerste Zeeuwse gouverneur van Suriname, Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck (1637-1688, zie afbeelding).

Alle archiefstukken uit de Zeeuwse periode van de jaren 1667-1684 zijn bewaard gebleven bij het Zeeuws Archief. Het gaat om tien meter met resoluties, rekeningen en bewijsstukken. De méér dan 10.000 documenten zijn onlangs gedigitaliseerd en vanaf 25 februari openbaar via de website van het Zeeuws Archief. Of via archieven.nl.

De gedigitaliseerde documenten zijn in te zien als PDF-files en van een hoge kwaliteit. De indexering is behoorlijk fijnmazig en levert leuke vondsten op wanneer je zoekt op familienaam.
Zoals deze: Aan Heijndrick Straetman, matroos / kapitein, onder Claes Reijniersen op de snauw Tijtverdrijff , voor de levering van cassavebrood aan 's lands magazijn volgens ordonnantie van 2 november 1670

Zie ook Archiefforum
Met dank aan Provinciale Zeeuwse Courant via Twitter.

Brieven van een mormoonse emigrant naar de VS

2011-02-18T10:23:00.000+01:00

De 17-jarige Eelco Ekker (1855-ca. 1920) vertrok in 1872 naar de Verenigde Staten, samen met het gezin van zijn oom en tante, mormonen uit Zwolle. Ze vestigden zich in Utah. Eelco liet 23 brieven na die hij aan zijn familie in Nederland zond, de eerste en meeste tussen 1877 en 1885, daarna een hele poos niets en in de jaren 1912 en 1913 nog drie. Deze brieven zijn het uitgangspunt van dit boekje over deze emigrant, die niet opvallend veel presteerde in de Nieuwe Wereld, maar wel overeind bleef, er trouwde en een zoon en kleinzoon kreeg.

Als mormoon was hij niet zo trouw aan zijn kerk. Zijn bekering lijkt slechts een middel te zijn geweest om naar Amerika te kunnen gaan. Hij verliet Utah en werkte in de houtzagerij in Montana en de steenkolenmijnen in Iowa, maar keerde later weer terug naar Utah. Behalve van zijn leven krijgen we een indruk van de mormoonse leefwereld, de conflicten met de indianen en het harde leven van de kolonisten. Zwartwitfoto’s en kaartjes lichten een en ander toe. In de bijlagen vindt men de teksten van zijn brieven, terwijl er tevens een genealogisch overzicht van de Overijsselse familie Ekker is opgenomen. Indices op personen, onderwerpen en geografische namen besluiten dit boekje.

J. Spitse, Altijd aan het reizen. Brieven van een mormoonse emigrant naar Noord-Amerika, 1877–1913. Uitgegeven door Walburgpers. 166 pag.'s, prijs € 19,95. ISBN 978.90.5730.726.3.

Historische Surinaamse foto's op Flickr

2011-02-13T22:30:00.000+01:00

De Stichting Surinaams Museum is sinds juli 2010 bezig om een grote hoeveelheid foto's online te zetten via Flickr. Het gaat om een deel van de collectie die in totaal uit 10.000 foto's bestaat. Uiteindelijk zullen 2.000 daarvan in samenwerking met het Nationaal Historisch Museum worden getoond via Flickr. Het is o.a. de bedoeling om met medewerking van het publiek méér informatie over de voorstellingen op de foto's te verzamelen. Dat kan nu via Flickr, waar mensen commentaar kunnen achterlaten.

De foto's zijn verdeeld over sets die zijn gewijd aan een bepaalde bevolkingsgroep (bijv. Javanen, Creolen, Hindoestanen, Chinezen etc), een bepaalde plaats (bijv. Marowijne, Nickerie) of een ander trefwoord (visserij, stadsgezichten, emancipatie, theater en toneel, plantages etc.).
Voor iedere onderzoeker met belangstelling voor Suriname natuurlijk prachtig nieuws.
Ga hier naar de Flickr photostream van Stichting Surinaams Museum.

Met dank aan @Coret via Twitter. Zie ook Blog Denis Kasan.

Mixed America's Family Trees

2011-02-10T09:55:00.000+01:00

Op de website van de New York Times aandacht voor Mixed America's Family Trees.

Volgens de New York Times zijn etnisch gemengde families een van de snelst groeiende bevolkingsgroepen van de Verenigde Staten. Dit wordt geïllustreerd met door lezers aangemaakte stambomen waarin voor elk individu het land van herkomst wordt aangegeven. Dat leidt tot plaatjes van veelkleurige stambomen, waarbij voor de verschillende landen van herkomst steeds andere kleuren voor de stamboomblaadjes worden gebruikt.
Er zitten uitgebreide en kleinere stambomen bij. Er bestaat een mogelijkheid om gesproken woord toe te voegen, waarbij mensen hun eigen familie beschrijven. Erg leuk om eens in te grasduinen.
Wat helaas ontbreekt is de mogelijkheid om te zoeken op basis van land van herkomst.

Met dank aan @heleensittig via Twitter

Suriname: diverse jaargangen Surinaamse Almanak online

2011-02-02T13:13:00.000+01:00

De stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek (IBS) ontving enige tijd geleden van een aantal fondsen subsidie om een groot aantal verschillende Surinaamse almanakken te laten digitaliseren. De Surinaamse almanakken zijn voor familiehistorici een handig middel om o.a. carrière-informatie te verzamelen van Surinaamse ambtenaren en andere functionarissen in overheidsdienst.

De titels en jaargangen die gereed zijn worden beschikbaar gesteld via de website van de dbnl (digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren). Op deze website vind je een overzicht van de titels die gedigitaliseerd worden. Daaronder De Surinaamse Almanak, De Vraagbaak en De Gids. Sinds januari 2011 staan al enkele jaargangen van de Surinaamse almanak online bij de dbnl.

Beschikbare titels Surinaamsche almanakken

Nieuwe aanvullingen zullen via deze link beschikbaar komen bij dbnl.

Met dank aan Archiefforum.org

Vluchtelingen naar Niederrhein in de 16e eeuw

2011-02-01T15:27:00.000+01:00

In de 16e eeuw vluchtten met name uit de Zuidelijke Nederlanden veel protestanten naar verschillende steden langs de Rijn in het huidige Duitsland. In de hertogdommen Berg, Jülich en Kleve in het gebied Niederrhein werden vele duizenden Calvinisten en Lutheranen min of meer gastvrij ontvangen.
In Annalen des Historischen Vereins für den Niederrhein, Heft 213 (2010), staat over deze vluchtelingen in Wesel en Düren een interessant 28 pagina's tellend artikel van Irmgard Hantsche: Niederländische Glaubensflüchtlinge am Niederrhein im 16. Jahrhundert und die reformierten Gemeinden in Wesel und Düren.
Het artikel is alleen al de moeite waard vanwege de zeven paginagrote kaarten die het verhaal verhelderen.

Annalen des Historischen Vereins für den Niederrhein wordt gratis toegezonden aan leden van de Historischer verein für den Niederrhein. De contributie bedraagt € 28,- (studenten € 10,-). De Annalen kunnen ook los worden besteld bij uitgever Böhlau Verlag à € 41,-.

Zie hier voor een volledige inhoudsopgave van Annalen 2010.

Negende Duitslanddag NGV op 5 feb. 2011

2011-01-26T10:24:00.000+01:00

Op zaterdag 5 februari 2011 zal voor de negende keer in het NGV Verenigingscentrum te Weesp de “Duitslanddag” worden gehouden. Evenals vorig jaar zijn op deze dag deskundigen aanwezig uit o.m. Dortmund, het Osnabrückerland (50 parochies), het Tecklenburgerland, Westfalen (honderden parochies) en Wolynië in Oekranië. Ook is de WGOD (Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland) van de partij.
De de bronnen en indexen uit de verzameling van het NGV Verenigingscentrum staan ter beschikking van de bezoekers. Iedereen is van 10.30 tot 16.00 uur van harte welkom aan de Papelaan 6 te Weesp. De toegang is gratis. Zie ook website NGV.

Voor meer informatie: tel. 0294-413301 of email info@ngv.nl
Zie routebeschrijving.

Canada: gereformeerde Nederlandse migranten 1946-1963

2011-01-24T14:51:00.000+01:00

Op dezelfde website van Calvin College, als genoemd in vorige bericht, staat ook een belangrijke database voor mensen die onderzoek doen naar gereformeerde Nederlandse emigranten naar Canada. In de database staan gereformeerde Nederlandse landverhuizers uit de periode 1946-1963 naar m.n. Canada. De database bevat ook enkele incidentele gegevens over mensen die naar de VS gingen. Het gaat om Nederlanders die emigreerden met hulp van the Immigration Committee of the Christian Reformed Church in North America.
In totaal bevat de database gegevens over 9.703 families. In de database opgenomen: naam immigrant, geboortedatum, datum van aankomst, eventueel naam echtgenote en kinderen, religie, plaats van herkomst, plaats van bestemming.

Gereformeerde Nederlandse migranten naar Michigan

2011-01-24T14:31:00.000+01:00

Calvin College in Michigan (USA) omschrijft zichzelf als een 'christian liberal arts college'. Calvin College wordt gekenmerkt door een gereformeerde identiteit. Veel studenten hebben Nederlandse roots. Op de website van Calvin College staat een aantal (ons welbekende) links voor onderzoek naar die Nederlandse roots. Maar ook, en dat is interessanter, de gedigitaliseerde akten van de Synod of the Christian Reformed Church 1857-1880, een lijst met emigranten uit de provincie Drente naar Michigan, 1845-1872 en nog een flink aantal andere bronnen. Ook is er een database met foto's van / over de Nederlandse migranten in Michigan, zoals bijgaande foto van een kerkje in New Groningen.

Canada: Zoekmachine voor Canadian roots

2011-01-19T15:18:00.000+01:00

Canada heeft sinds kort een via internet doorzoekbare database met informatie over de collecties van een groot aantal Canadese erfgoedinstellingen: Canadiana Discovery Portal.
De zoekmachine zoekt zowel binnen bibliotheken als archieven en musea. Canadiana Discovery Portal is als beta-versie, zoals je mocht verwachten, zowel in het Engels als in het Frans beschikbaar. De komende tijd zal meer materiaal via dit portal beschikbaar komen.
Voor familiehistorici is dit een mooi instrument voor zoektochten naar Canadese roots of Canadese familieleden en de bijbehorende historische en maatschappelijke context.
Zie ook het artikel van The Next Web Canada.

Met dank aan het Archiefforum.

Portret van actieve Marokkaanse vrouw in Gouda

2011-01-19T12:27:00.000+01:00

In het januari-nummer van Tidinghe, het kwartaalblad van de Historische Vereniging Die Goude, staat een leuk artikel van Nico Habermehl. Het is getiteld Assia Chouli-Ben Chekh. Een actieve Marokkaanse vrouw in Gouda. In dit portret van Assia aandacht voor haar geboorte in Marokko in 1955, haar huwelijk en komst naar Nederland in 1973 en haar wedervaren in Nederland tot nu toe. Sinds 2007 is Asia bestuurslid van de Stichting Boughaz, die zich tot doel stelt om de geschiedenis van Marokkaanse Gouwenaars in woord en geschrift vast te leggen.

Tidinghe is gratis voor de leden van de Historische Vereniging Die Goude. Lidmaatschap kost € 28,-
Losse nummers zijn verkrijgbaar voor € 5,-. Zie website. Die Goude heeft ook een weblog.

Wie meer wil weten over de migratiegeschiedenis van Marokkanen of onderzoek wil doen naar Marokkaanse voorouders kan terecht bij de onderzoeksgids Manis..?, geschreven door M'hamed El Abdouni en Hohamed Amezian. Deze gids is verschenen als deel 2 in de CBG-reeks Voorouders van Verre. De gids kost € 17,50 incl. verzendkosten (Vrienden CBG € 15,50) en kan worden besteld via de website van het CBG.

Bevindelijk gereformeerden in Canada

2011-01-18T13:33:00.000+01:00

Die gekke Hollanders! Dit vond één van de Nederlandse emigranten die in de jaren vijftig van de 20e eeuw naar Canada verhuisde en na ruim twintig jaar weer eens het oorspronkelijke vaderland bezocht. Alles was zo veranderd, zo blijkt uit dit boekje van Betsy Biemond-Bier over deze groep geëmigreerde bevindelijk, lees orthodox, gereformeerden in de Nieuwe Wereld. Zij behoort tot dezelfde geloofsgemeenschap en zodoende deed als insider onderzoek binnen deze migrantengroep. In de plaats Chilliwack, British Columbia, interviewde zij 61 merendeels oudere migranten en kwam tot verrassende conclusies.

Aanvankelijk was men meer afhankelijk van de Canadese omgeving en leek integratie goed te lukken. Later, toen de eigen gemeenschap groeide, trok men zich steeds meer terug op het eigen erf van kerk, vereniging, familie en vrienden. De economische integratie is goed gelukt, maar die op sociaal en cultureel terrein veel minder. Deze interessante uitkomsten zijn te lezen in ‘Die Hollanders zijn gek’, waarin Biemond-Boer op heldere en leesbare wijze verslag doet van haar onderzoek naar de sociale netwerken, de kerk, tradities en gebruiken, taalgebruik en de visie op het huidige Nederland van deze orthodox gereformeerde emigranten.

Biemond-Boer, Betsy, ‘Die Hollanders zijn gek!’ Identiteit en integratie van bevindelijk gereformeerden
in Canada (Amsterdam, 2008), Uitgeverij Aksant, 169 blz., ISBN 978 90 5260 379 0.
Te bestellen bij Amsterdam University Press voor € 19.90.
Zie ook webrecensie in Bijdragen en Mededelingen Geschiedenis der Nederlanden 125 (2010) deel 4.

Curaçao: overlijdens BS 1831-1919 in Genlias

2011-01-17T10:10:00.000+01:00

Afgelopen weekeinde zijn de indexen van de BS Overlijdensakten van Curaçao over de jaren 1831-1919 toegevoegd aan Genlias. Het gaat alles bij elkaar om 48.506 akten. De geboorteplaatsen en -data, de districten van overlijden en het al dan niet overleden zijn van de ouders zijn door het team van de Werkgroep Genlias van het Nationaal Archief doorgeschoven naar het veld "Opmerking". Daarvoor waren geen aparte velden in Genlias beschikbaar. De districten zijn van belang omdat de akten per district werden genummerd. Zo komt elk aktenummer vijf keer per jaar voor.

Bij de geboorteplaatsen blijkt dat circa 10% van de overledenen niet op Curaçao is geboren. Er zijn natuurlijk veel immigranten uit Columbia en Venezuela (soms aangeduid met "de Indiaansche kust"), maar er komen ook veel mensen van de andere Antillen en uit andere landen in het Caraïbisch gebied (b.v. Suriname). Een grote groep komt voorts uit allerlei landen in Europa, waarbij Nederland uiteraard een prominente plaats inneemt. De plaatsnamen lopen daarbij van Aarlanderveen over Baarderadeel, Leeuwarden en Middelburg naar Zwolle.

Een waarschuwing is hier wel op zijn plaats: veel plaatsnamen komen in méér landen voor. Dat geldt vooral voor de Spaanse plaatsnamen. Soms staat erbij dat een plaats in Venezuela, Columbia, Cuba of Spanje ligt, maar vaak is dat ook niet vermeld. Dat maakt het onderzoek natuurlijk aanmerkelijk interessanter. Kijk bijvoorbeeld maar eens in een atlas hoe vaak de plaatsnamen Valencia en Santa Cruz voorkomen.

Met dank aan Rob Huijbrecht van Werkgroep Genlias van het Nationaal Archief.

Nieuw Nederland in de 17e eeuw

2011-01-10T15:24:00.000+01:00

In de 17e eeuw vestigden kolonisten uit de Republiek zich in de omgeving van het huidige New York. De WIC-kolonie werd Nieuw Nederland genoemd. Op oude kaarten vind je ook wel de naam Nova Belgica. Vanaf 1624 werden er meerdere nederzettingen gesticht. De bekendste nederzetting is zonder twijfel Nieuw Amsterdam (1625).
Deze handige gedigitaliseerde zoombare oude landkaart van Nieuw Nederland geeft een mooi overzicht van de plaatsen.
De Republiek was er niet lang de baas. In 1664 werd Nieuw Nederland overmeesterd door de Engelsen. Hoewel de Republiek dus amper 40 jaar de baas was in het kerngebied van de latere Verenigde Staten hebben de Nederlanders er in cultureel opzicht toch behoorlijk wat sporen achtergelaten. En veel Nederlanders zullen er verre achterneven en -nichten kunnen terugvinden. De oude dtb's van de voorheen Nederlandse nederzettingen barsten van de Nederlandse namen. Alleen zijn de dtb's meestal bekend onder recentere Engelse plaatsnamen in plaats van onder de plaatsnamen uit oude documenten en landkaarten. Onderstaande lijst helpt bij de plaatsbepaling.

De Nederlandse en Engelse benamingen van de belangrijkste nederzettingen in Nieuw Nederland, en jaar van eerste vermelding.

Grote of Noord Rivier	Hudson River
Fort Orange	Albany	1624
Beverwyck	Albany	1647
Rensselaerswijck	Rensselaer	1630
Wiltwijck	Kingston	1652
Esopus	Kingston

Manhattan	Manhattan
Nieuw Amsterdam	Lower Manhattan	1625
Nieuw Haarlem	Harlem	1658
Noortwijck / Greenwijck	Greenwich Village	1629
Bouwerij van Stuyvesant	Bowery

't Lange Eylandt	Long Island - Brooklyn

Breukelen	Brooklyn	1646
Gowanus, Cujanos	Gowanus	1638
Nieuw Utrecht	New Utrecht	1657
Gravesand	Gravesend	1645
Midwout	Flatbush	1652
Nieuw-Amersfoort	Flatlands	1647

	Long Island - Queens

Rustdorp	Jamaica	1656
Heemstede	Hempstaed	1644
Middelburgh	Newtown	1652
Vlissingen	Flushing	1645
Boswijck	Bushwick	1661

Colonie van de Heer Nederhorst
	New Jersey, Jersey City
Bergen	(North) Bergen	1661
Hoboken	Hoboken
Pavonia	Bayonne	1630

Veel plaatsnamen in de regio, waaronder Gowanus, zijn waarschijnlijk van Indiaanse herkomst. Dit boek is gewijd aan Indiaanse plaatsnamen op Long Island. Een ander boek aan de Indiaanse plaatsnamen in Brooklyn..

Digitale dtb's en bronnen

Bij Genlias vind je dtb's van Nieuw Amsterdam.
Op deze website vind je dtb's van Albany.
En bij archive.org vind je een digitaal boek met dtb's van Kingston.

Op de website The Olive Tree Genealogy en New York Trails vind je een groeiend aantal verwijzingen naar bronmateriaal (veelal van ná de 17e eeuw) over de voormalige Nederlandse nederzettingen.
Op de website van Long Island Genealogy vind je verwijzingen naar bronmateriaal (eveneens veelal van ná de 17e eeuw) van allerlei plaatsen op Long Island.

Deze site geeft een overzicht van recentere doorzoekbare overlijdensregisters in de VS.

Overige websites

Zie verder de toelichting over Nieuw Nederland bij Genlias, de website van the Holland Society, de website over de Dutch in New York en natuurlijk Wikipedia over Nieuw Nederland en Nieuw Amsterdam.

Familiewapens

Zie deze bijdrage wanneer je op zoek bent naar familiewapens van Amerikaanse families met Nederlandse wortels.

Westfälischer Genealogentag op 26 maart 2011

2011-01-06T14:38:00.000+01:00

Op zaterdag 26 maart 2011 vindt in Altenberg nabij Münster (Kreis Steinfurt) de vierde Westfälischer Genealogentag plaats. Aan deze genealogiedag doet een keur aan verenigingen en erfgoedorganisaties mee. Niet alleen Westfaalse archieven, maar ook genealogische verenigingen van beide zijden van de Nederlands-Duitse grens. Onder meer de NGV en NGV-afdeling Twente.
Een goede aanleiding voor mensen met Westfaalse voorouders om een dagtocht naar Münsterland te maken.
Organisator is de Westfälische Gesellschaft für Genealogie und Familienforschung.
Zie de website voor programma, deelnemers en gegevens over de locatie.

Rob van Drie deed op zijn blog destijds verslag van de Westfälischer Genealogentag in 2009. Het verhaal geeft een aardige impressie van wat mag worden verwacht van een bezoek aan zo'n Genealogentag.

Brieven van Amerikagangers uit Limburg, 1912

2011-01-04T12:46:00.000+01:00

In het Jaarboek 2008-2010 van de Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal, dat zojuist verschenen is, staat een leuk artikel van Jo Thijssen (†) getiteld Emigranten naar Amerika (pag. 88-101), waarin opgenomen brieven en ansichtkaarten die Anna Marie Geene (1857-1915) in het Limburgse Reuver ontving van vier neefjes en nichtjes (Leo, Josef, Nella en Truike Houben) die vanuit Sevenum in 1912 naar de Verenigde Staten emigreerden.
Het zijn mooie kleine egodocumenten die een indruk geven van de eerste belevenissen van emigranten, inclusief de zeeziekte aan boord van de boot die hen over de Atlantische Oceaan bracht.

Het Jaarboek kost € 19,50 ex. verzendkosten. Zie de website van Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal voor de wijze van bestellen en de overige inhoud van het Jaarboek.

Gens Germana, jaargang 36, nr 3/4

2011-01-04T10:13:00.000+01:00

Gens Germana is het kwartaalblad van de Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland (WGOD).
In het decembernummer van 2010 (jaargang 36, nr. 3/4) staan naast de agenda, mededelingen van het bestuur en enkele vaste rubrieken de navolgende artikelen:

De Westfaalse Bos in Haarlem (1631-1792), door F.D. Gunning. Betreft een onderlinge verzekering voor immigranten.
Verslagen van de Genealogentag in Stralsund 17-20 sept. 2010, door Dineke Paetzel-Veenstra en Leo Cusell
Hollandgänger: nazorg vanuit Duitsland, door Robert Hofstee. Over Duitse predikanten voor Hollandgänger en hun geschriften.
Simon Blom, reisgrage dominee uit Eemnes / Schoorl rond 1750, deel 2, door Herman de Vos en Jos Kaldenbach. Een verslag van een reis door Duitsland.

In het artikel over Hollandgänger wordt verwezen naar twee digitale publicaties op de website van het IISG: Hollandgang im Spiegel der Reiseberichte evangelischer Geistlicher. Quellen zur saisonalen Arbeidswanderung in der zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts.
Deze bron bevat 129 reisverslagen (brieven) van Reiseprediger van de Duitse protestantse kerk, die geestelijke zorg en bijstand verleenden aan de kerkelijke lidmaten die in Nederland werkten als seizoensarbeiders. De brieven beslaan de periode 1849-1893. Rechtsreekse links om beide delen te downloaden zijn: Deel I en Deel II. In Deel II vanaf pagina 1093 (533) een index op persoonsnamen. Verder bevat het tweede deel handige landkaarten en allerlei lexicale hulpmiddelen.
Zie ook Wikipedia over Hollandgänger en op de website van WGOD een artikel over Duitse bronnen betreffende Hollandgänger.

Een lidmaatschap van de WGOD (incl. abonnement op Gens Germana) kost slechts € 17,50 per jaar. Zie website WGOD.

Thema 'migratie' bij Familiekunde Vlaanderen

2011-01-03T15:46:00.000+01:00

Familiekunden Vlaanderen is een overkoepelende organisatie voor genealogie en heraldiek, opgericht door de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde (VVF) en het Vlaams Centrum voor Genealogie en Heraldiek (VCGH). Familiekunde Vlaanderen is ook de uitgever van het tijdschrift Genealogie en Heraldiek in Vlaanderen.

Op de website van Familiekunde Vlaanderen is sinds kort een speciale afdeling gewijd aan het thema migratie. Zowel emigratie als immigratie komen aan bod, net als in Migranten dossier@CBG.
Uiteraard is er een zekere overlap met het CBG-dossier, maar toch zijn er andere invalshoeken en nadrukken. Zo gaat bij de start van het hoofdstuk Migratie van de Vlaamse collega's meteen aandacht uit naar de Scandinavische en Baltische landen. Dus voor de bezoekers van Migranten dossier@CBG is het de moeite waard regelmatig de site van Familiekunde Vlaanderen te checken.

Wi Rutu: Javanen in Frans Guyana

2010-12-27T12:32:00.000+01:00

In Wi Rutu, het halfjaarlijkse tijdschrift van de Stichting voor Surinaamse Genealogie, een uitgebreid artikel getiteld "Javanen in Frans Guyana". In dit buurland van Suriname wonen nogal wat afstammelingen van Surinaamse immigranten. Van de 200.000 inwoners die Frans Guyana in 2005 telde stamt één op de acht af van Surinaamse voorouders. Het grootste deel bestaat uit mensen die omschreven worden als "Surinamiens créoles" (12.000) en "Bush-inengués" (7.400). De groep "Caribéens javanais" besloeg 1900 personen. Aan deze laatste groep, die merendeels in de jaren zestig naar Guyana verhuisde, is het artikel gewijd.

Wi Rutu wordt twee maal per jaar gratis toegezonden aan donateurs. Het donateurschap bedraagt minimaal € 23,-. Zie website

Op zoek naar oorlogserfgoed overzee

2010-12-16T11:57:00.000+01:00

De Tweede Wereldoorlog blijft een belangrijk issue voor mensen met Indische roots. Het gaat dan niet alleen om bezetting door de Japanners, maar ook om de aansluitende Bersiap-periode en het vertrek naar Nederland.

Onder de afstammelingen van de teruggekeerde Indische Nederlanders bestaat vaak het verlangen om de lieux de mémoire in Indië te gaan bezoeken. En dan vaak ook de herdenkingsplaatsen die gelieerd zijn aan WO II, zoals interneringskampen etc.
Er zijn verschillende boeken en websites die daarbij van pas komen en alle afgelopen jaar tot stand kwamen.
Om te beginnen het boek Reisgids Indonesië - Oorlogsplekken 1942-1949. Dit is een praktische gids die de reiziger ter plekke de weg wijst met informatie over bijvoorbeeld hoe de (soms moeilijk traceerbare) locaties te vinden, over logies en eten en drinken. Fraaie kaarten en waar nodig detailkaarten helpen daarbij.
Het boek telt 296 pag.'s en kost € 29,95.(ISBN 978 90 75437 41 6)
Bij dit boek hoort ook een website waarop de info uit het boek actueel wordt gehouden. De inhoudsopgave en enkele voorbeeldbladzijden van het boek kunnen via deze site worden gedownload.

Daarnaast bestaat de website www.indischekamparchieven.nl die historische informatie over burger- en interneringskampen toegankelijk gemaakt, met weer handige links naar aanverwante websites.

In het boek Oorlogserfgoed overzee staat centraal welke materiële sporen van de oorlog in de huidige Nederlandse Antillen, Indonesië en Suriname zijn terug te vinden. Dus hier gaat ook aandacht uit naar oorlogserfgoed in De West. Niet alleen het behouden erfgoed passeert de revue, maar ook het teloorgaan van oorlogserfgoed krijgt aandacht, zoals het afbreken van defensiewerken, het verdwijnen van historische gebouwen en de verwaarlozing van monumenten. Daarnaast is er aandacht voor erfgoedtoerisme en de rituelen, herdenkingen en pelgrimsreizen die in de loop der tijd zijn ontstaan.
De volledige titel luidt: Oorlogserfgoed overzee. De erfenis van de Tweede Wereldoolog in Aruba, Curaçao, Indonesië en Suriname, door Esther Captain en Guno Jones. Het boek telt 436 pag.'s en kost € 24,95. (ISBN 978 90 351 3584 0)

Zie verder ook het bericht van 10 december jl,. over de oorlog op vijf continenten.

Boek: Nederlanders in Archangelsk e.o.

2010-12-13T11:38:00.000+01:00

Vanaf de 16de eeuw waren er levendige handelsbetrekkingen tussen Nederland en Noord-Rusland, met name Archangelsk. De naam Archangelsk of Archangel komt van "aartsengel" en de stad werd door Nederlanders vroeger ook wel Sint-Michiel genoemd. Veel Nederlanders trokken voor korte of zeer lange tijd derwaarts.

In een Nederlands-Russische samenwerking tussen de Universiteit van Groningen en de Universiteit van Archangelsk kwam een biografisch naslagwerk tot stand met korte biografieën van allerlei Nederlanders die in of rond Archangel verbleven: wetenschappers, cartografen, reizigers, kunstenaars, ambassadeurs, zeelui, scheepstimmerlieden en ondernemers.
The Dutch in the Russian North in the XVI-XX centuries,
Archangelsk 2008 (ISBN 978-5-88086-733-2)

Van Nederlandse zijde werkte Jan Willem Veluwenkamp mee, specialist op het gebied van de geschiedenis van de Nederlands Oostzeehandel (o.a. Sonttol) en de Nederlands-Russische connectie gedurende de 16de, 17de en 18de eeuw.

In het boek bijvoorbeeld informatie over Philip Winterkoning ( Filipp Vinterkoning), die in 1565 omkwam voor de kust van Moermansk toen zijn schip met handelswaar, bestemd voor Moskou werd aangevallen door Russische piraten. Maar ook over kunstenaar Cornelis (Cornely) de Bruin (1652-1726/27), die via Archangel naar Perzië en India reisde. Verschillende handelsfamilies verbleven twee of drie generaties in Archangel, zoals de familie Van Brienen.

Het boek is tweetalig uitgevoerd: Engels en Russisch. Dat is logisch, want zowel aan de emigratiekant als aan de immigratiekant moet het boek diensten kunnen bewijzen. In het gebruik is dat voor ons wel even wennen. Vooral het Cyrillisch schrift leidt af. En bij vertaling van Latijns schrift naar Cyrillisch vinden er nogal eens klankverschuivingen plaats. Ook de tweetalige namenindex is wat onhandig in gebruik, maar met wat oefening vind je je weg er natuurlijk toch in.

Voor de liefhebber hebben we de index gedigitaliseerd en op internet gezet, zodat geïnteresseerden hun weg naar het boek kunnen vinden. Er zijn twee versies van de digitale index: ge-OCR-de tekst en niet-ge-OCR-de tekst. Die laatste variant is toegevoegd voor kenners van het Russisch, omdat het OCR-programma rare dingen doet bij de interpretatie van de Cyrillische lettertekens.

Zie ook bijdrage over Archangelvaart database in Bronnen dossier@CBG.

De oorlog op vijf continenten - boek en websites

2010-12-10T13:37:00.000+01:00

Hoe vaak hoor je jezelf of je kinderen niet aan ouders of grootouders vragen om "nog eens over de oorlog te vertellen"? De Tweede Wereldoorlog is nog steeds een belangrijk thema in ons historisch bewustzijn en dus ook van groot belang voor de beleving van de eigen familiegeschiedenis.
De autochtone Nederlander vraagt het dus aan moeder of grootvader. En als dat niet meer kan zijn er boekenkasten vol geschreven die kunnen helpen om een goed beeld te vormen. Er is ook een prachtige portaal-website waarop alle mogelijke informatie bij elkaar wordt gebracht: tweedewereldoorlog.nl

Maar wanneer je ouders na de Tweede Wereldoorlog naar Nederland zijn geëmigreerd is het veel minder vanzelfsprekend dat je makkelijk zulke bergen informatie vindt over wat De Oorlog voor je voorouders moet hebben betekend. Om in die lacune te voorzien verzorgde in 2008 het NIOD het boek Oorlog op vijf continenten. Nieuwe Nederlanders & de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, van Kees Ribbens, Joep Schenk en Martijn Eickhoff.
In het boek passeert de oorlogsgeschiedenis van acht verschillende landen de revue: China, Indonesië, Joegoslavië, Marokko, de Nederlandse Antillen, de Sovjet-Unie, Suriname en Turkije. In al die landen zag de oorlog er anders uit en verschilden de gevolgen voor het dagelijkse leven van de bewoners.
Het boek is uitgegeven door uitgeverij Boom, telt 342 pagina's en kost € 19,90

Inmiddels is voor het voormalige Nederlands Indië ook een portaal-website gereed gekomen over WOII: Indië in de Oorlog. En een portaal-website over de Oolog in de West zal ook niet lang meer op zich laten wachten.

Engeland: dtb Austin Friars in Londen 1571-1874

2010-12-06T10:37:00.000+01:00

Ten tijde van de reformatie en de Republiek zijn nogal wat Nederlanders naar Londen verhuisd. Voor zaken of als vluchteling.In Londen stichtten ze een eigen gereformeerde kerk, Austin Friars (zie afb.). De dtb's van die kerk werden al in 1884 in boekvorm gepubliceerd:
The marriage, baptismal and burial registers, 1571-1874, and monumental inscriptions of the Dutch Reformed Church, Austin Friars, London; with a short account of the strangers and their churches (1884)

Nu is dat boek digitaal via internet toegankelijk. Een handig hulpmiddel om mogelijk verloren takken aan een stamboom te reconstrueren.

Aanvulling 16 april 2011, met dan aan Peter Teunissen van Archiefforum:

Kerkeraads protocollen 1569-1571 van dezelfde kerk,
Archives of the London-Dutch church 1568-1872 met daarin o.a. het register van de attestaties, bewijzen van lidmaatschap, schuldbekentenissen, huwelijksakten, akten van ondertrouw en huwelijksaankondigingen

1001 Italianen - 50 jaar Italiaanse gastarbeiders

2010-12-01T13:14:00.000+01:00

Dit jaar is het 50 jaar geleden dat de Nederlandse regering een verdrag sloot met de Italiaanse regering over verwerving van Italiaanse gastarbeiders voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Dit verdrag uit 1960 zou in de tien daarop volgende jaren model staan voor soortgelijke verdragen met achtereenvolgens Spanje, Portugal, Turkije, Malta, Griekenland, Marokko, Joegoslavië en Tunesië. Al deze verdragen leidden tot de komst van grotere en kleinere groepen arbeidsmigranten en hebben mede geleid tot de veranderde bevolkingssamenstelling van Nederland.

Om de komst van de eerste Italianen te herdenken wordt 2 december officieel (de website van) het project 1001 Italianen gelanceerd, over de geschiedenis van de Italianen in Nederland. In het kader van 1001 Italianen is er een speciale hoek gerealiseerd op de website Vijf eeuwen Migratie. Op de website van het Nationaal Archief zijn verhalen bijeengebracht over de belevenissen van Italiaanse gastarbeiders in Nederland.

Ook interessant de aflevering "Spaghettiflat" van het MTNL tv-programma De Tafel van Babel.
Verder Italianen in Limburg, op de website Kleur bekennen van het Limburgs Museum, de website van het Nationaal Historisch Museum over gastarbeiders, VKgeschiedenis over het thema migranten en het migratiedossier van VPRO-geschiedenis.

VPRO-geschiedenis heeft ook mooi item over Italiaanse gastarbeiders in België. In België werden meteen na de Tweede Wereldoorlog al Italiaanse gastarbeiders gehaald voor werk in de mijnen. Tussen 1946 en 1956 kwamen er 77 000 Italianen naar België. In een reportage wordt aandacht besteed aan een mijnramp in 1956, onder de titel "Het zwarte goud in België".

'Last but not least' kun je donderdag 2 december terecht bij Andere Tijden met een special. Zie hier de promo: Gastarbeiders, hoe meer hoe beter. Andere Tijden, donderdag 2 december, 21.25, Nederland 2

Limburg: landverhuizers naar VS in 19e eeuw

2010-11-25T16:12:00.000+01:00

In de jaren 1860-1870 verlieten vele honderden Limburgers hun geboortegrond om een nieuw bestaan op te bouwen in m.n. de Verenigde Staten. Via voorlichtingsavonden in meerdere plaatsen in Limburg, georganiseerd door de scheepvaartmaatschappijen, werden de mensen gelokt.
Irma Lommen-Salden heeft aan dit fenomeen een website gewijd, met o.a. genealogieën van landverhuizers, bronnen en literatuur: Limburgse landverhuizers naar Noord-Amerika in de 19e eeuw

De website is al een paar keer opgenomen in toplijsten van genealogische websites, maar verdient het om nog een keer extra onder de aandacht te worden gebracht.

Migratie van Indische Nederlanders naar de VS

2010-11-24T12:13:00.000+01:00

In het BiografieBulletin van najaar 2010 een interessant artikel over emigratie van Indische Nederlanders naar de Verenigde Staten: Amerino Country, De stem van de Nederlands-Indische gemeenschap in de Verenigde Staten, van Jeroen Dewulf. De auteur Jeroen Dewulf is hoogleraar Duits en Nederlands aan de Berkeley Universiteit van Californië.

De strekking van het artikel wordt mooi uit de doeken gedaan in de inleidende alinea:
"Uit angst dat Indische Nederlanders zich niet zouden aanpassen aan Nederlandse normen en waarden, stimuleerde de Nederlandse regering na de Tweede Wereldoorlog emigratie van Indische repatrianten naar de Verenigde Staten. Wetenschappelijke studies hebben de geschiedenis van Amerindo's als een succesverhaal beschreven. Maar biografische en autobiografische teksten geven dikwijls een ander beeld."

Het artikel wordt afgesloten met een interessante literatuurlijst. Onder de genoemde titels veel (auto-)biografisch materiaal.

BiografieBulletin verschijnt drie keer per jaar. Een abonnement kost € 36,-. Losse nummers € 16,- (incl. verzendkosten). Zie website voor meer informatie. Op de website kunnen de jaargangen 2007 en 2008 online worden ingezien.

Indië, Suriname en de Antillen: Op zoek naar soldaten overzee

2010-11-17T16:50:00.000+01:00

De voormalige Nederlandse koloniën overzee vroegen natuurlijk om Nederlandse militaire aanwezigheid in De Oost en in De West. Vele duizenden soldaten togen overzee, en een groot aantal kwam nooit terug. Omdat ze overzee sneuvelden, of ver van huis afzwaaiden en zich er blijvend vestigden.

Afgelopen week verscheen een geactualiseerde versie van de onderzoeksgids Soldaten Overzee. De gids van de hand van Liesbeth Beelen en Geert de Kinkelder bevat aanwijzingen voor het doen van onderzoek naar officieren en personeel van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) en het leger in West-Indië (1815-1949).

Soldaten Overzee is een gemeenschappelijke uitgave van het Nationaal Archief en het Centraal Bureau voor Genealogie. In het boek uiteraard veel aandacht voor de mogelijkheden die de collecties en overige uitgaven van beide instituten bieden.
De gids kost € 10,- aan de balie van NA en CBG. Voor € 12,25 (vrienden € 10,75) kunt u het boek bij het CBG bestellen en krijgt u het thuis gestuurd.

Op de website van het Nationaal Archief staan verder beknopte onderzoeksbladen met wenken voor onderzoek naar KNIL-militairen in Indië 1815-1950 en soldaten in de West 1815-1950 in collecties van het NA.

Nieuw Amsterdam: 17e en 18e eeuwse dtb's in Genlias

2010-11-11T13:24:00.000+01:00

Sinds augustus 2009 kan in Genlias ook in de dtb's van Nieuw Amsterdam (het huidige New York) worden gezocht. Ook deze dtb's zijn bewerkt door de werkgroep Genlias van het Nationaal Archief. Het betreft de volgende boeken:

Nieuw Amsterdam Doopboek 1639-1800
Nieuw Amsterdam Trouwboek 1639-1800

Lees ook vooral de beknopte geschiedenis van de Nederlanders in Nieuw Amsterdam op de speciale pagina van Genlias.

Formosa: 17e eeuwse dtb's in Genlias

2010-11-11T13:05:00.000+01:00

De werkgroep Genlias van het Nationaal Archief onder leiding van Rob Huijbrecht heeft de dtb's van Fort Zeelandia op het eiland Formosa (nu Taiwan) bewerkt ten behoeve van Genlias. Sinds 9 november jl. staan de gegevens online.

Het betreft:

Fort Zeelandia Doopboeken 1655-1661
Fort Zeelandia Trouwboeken 1650-1661

Zie op de website van Genlias ook de speciale pagina die gewijd is aan de geschiedenis van de Nederlanders op Formosa.

Zuid-Afrika: 19e eeuws handboek voor kolonisten van Natal

2010-11-03T14:23:00.000+01:00

In 1868 werd in Londen The Emigrants guide to the Colony of Natal gepubliceerd. Dit meer dan 200 pagina's tellende handige handboek werd uitgegeven op initiatief van het bestuur van de Engelse kolonie Natal, om serieuze immigranten te lokken en te helpen zich in dit deel van het huidige Zuid-Afrika te vestigen. Het is digitaal te raadplegen en te downloaden bij Google Books.

In het boek niet alleen informatie over geografie, weer en oorspronkelijke bevolking van de kolonie Natal anno 1868, maar ook informatie over de dan recente geschiedenis, regelgeving, mogelijkheden voor landbouw en industrie en andere nuttige zaken voor aspirant-kolonisten. In het overzicht van de immigratiegeschiedenis van Natal wordt ook specifiek aandacht geschonken aan Nederlandse immigranten.
Uiteraard een kleine goudmijn voor genealogen die zich een voorstelling proberen te maken van het leven en de manier van denken van negentiende eeuwse kolonisten in Zuid-Afrika.

Antillen: onduidelijkheid rondom archieven ná 10 oktober 2010

2010-11-02T16:42:00.000+01:00

Nu de Nederlandse Antillen per 10 oktober 2010 officieel zijn opgeheven is er onduidelijkheid over de verantwoordelijkheden van de voormalige samenstellende delen voor het samen opgebouwde archief-erfgoed. De archieven, die sinds 1951 zijn opgebouwd in de periode dat de Nederlandse Antillen hebben bestaan, zijn niet goed ontsloten en géén van de opvolgers heeft al het materiaal geërfd. Voor toekomstige historisch onderzoekers kan dat nog wel eens een probleem gaan vormen. Dat geldt ook voor familiehistorici. Lees wat Nolda Römer-Kenepa, directeur van het Nationaal Archief te Curaçao, daarover te melden heeft in het Antilliaans Dagblad van 23 oktober jl. onder de sprekende titel Dreigend verlies geheugen van de Antillen.

Met dank aan het Archiefforum.

Suriname, Indonesië en Nederland: Javanen in de diaspora

2010-11-01T15:16:00.000+01:00

Op 9 augustus 2010 was het precies 120 jaar geleden dat de eerste groep Javaanse contractarbeiders in Suriname aankwam. Dit historisch feit wordt herdacht met diverse activiteiten, waaronder de presentatie van de resultaten van het project Levensverhalen van Javanen in diaspora.

Er komt een boek getiteld Migratie en cultureel erfgoed: Verhalen van javanen in Suriname, Indonesië en Nederland en een nieuwe website: Javanen in diaspora. Lancering 27 november 2010

Het boek kost € 19,95 (ex. verzendkosten) en kan worden besteld bij het KITLV: kitlvpress@kitlv.nl of via 071-527 2372. Leden van het KITLV krijgen 25 % korting.

Zie verder ook het persbericht van het KITLV en de website van de Stichji - Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie.

Suriname: OSO, tijdschrift voor Surinamistiek en het Caraïbisch gebied

2010-11-01T14:59:00.000+01:00

Oso verschijnt twee keer per jaar en bevat artikelen over de boeiende geschiedenis van Suriname, de talen die er gesproken worden, over Surinaamse letterkunde, over de land en de diversiteit van zijn cultuur. Het is een uitgave van de Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek (IBS). Vanaf 2006 is een samenwerkingsverband aangegaan met het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land-, en Volkenkunde (KITLV).

Elk nummer van Oso telt ongeveer 160 - 180 pagina's. Elk jaar verschijnen een zogenaamd themanummer én een varianummer. De inhoud bestaat uit oorspronkelijke, niet eerder gepubliceerde artikelen. In recensies wordt ingegaan op belangrijke publicaties op het gebied van de Surinamistiek. Elke aflevering bevat voorts een overzicht van recente publicaties over Suriname.
De artikelen in Oso zijn wetenschappelijk verantwoord, maar niet voor een specialistisch publiek geschreven. De redactie streeft ernaar dat ze toegankelijk zijn voor iedereen die belangstelt in de taalkunde, letterkunde, cultuur en geschiedenis van Suriname. Dit geldt zeker ook voor familiehistorici.

Op de website van het KITLV staat een overzicht van alle artikelen die sinds 1998 in OSO zijn gepubliceerd.
De inhoud van het oktobernummer 2010 ontbreekt nog. Voor de historisch geïnteresseerden staan in dat nummer in ieder geval een paar interessante artikelen:

De Guiaansche Compagnie; Nederlanders in Suriname in de periode 1604-1617, van Lodewijk Hulsman
Expedities naar de Akuriyo van de Coppename in 1717, van Ruud Paesie
Slaafse vrouwen in Suriname; De representatie van de verhouding tussen man en vrouw in vroegmoderne reisteksten, door Suze Zijlstra
Suriname door de ogen van een achttiende-eeuwse biologiestudent, door Tinde van Andel