vrijdag 7 februari 2014

Bestemming bereikt? Nederlandse bronnen met migratiegegevens. Deel 1.



 

Migratie is al eeuwenlang een integraal onderdeel van de Nederlandse samenleving. Onze voorouders waren vaak mobieler dan we denken. Het ging daarbij niet alleen om binnenlandse verhuisbewegingen. Nederland was net als tegenwoordig ook vertrekstation, tussenhalte en eindbestemming voor allerlei internationale migratiestromen. In beide gevallen kunnen de sporen van de migranten in tal van bekende en minder bekende Nederlandse archiefbronnen worden teruggevonden. Deze bronnen zullen in verschillende bijdragen in dit dossier de revue passeren.

Bevolkingsregister

Bevolkingsregister van Helmond uit 1839 met de inschrijving van de uit Antwerpen afkomstige borstelmaker Jan Baptist van den Bogaart (Regionaal Historisch Centrum Eindhoven)
Periode
1850-1920 (vastbladige bevolkingsregisters), 1920-1938 (gezinskaarten), 1939-1994 (persoonskaarten) en vanaf 1 oktober 1994 (persoonslijsten/Gemeentelijke Basisadministratie).

Bewaarplaats
Gemeente- en streekarchief, regionaal historisch centrum (vastbladige bevolkingsregisters en gezinskaarten), Centraal Bureau voor Genealogie (persoonskaarten van tussen 1939-1994 overleden Nederlanders), Bureau Vestigingsregister (persoonskaarten van na 1939 geëmigreerde of in concentratiekampen omgekomen Nederlanders) en afdeling burgerzaken van een gemeente (Gemeentelijke Basisadministratie).

Raadplegen
Vastbladige bevolkingsregisters en gezinskaarten zijn vrij raadpleegbaar op de studiezaal van archiefinstellingen en het CBG, of op internet (WieWasWie.nl en websites van archiefinstellingen).
Van persoonskaarten en -lijsten van na 1939 overleden Nederlanders kunnen bij het CBG uittreksels worden besteld.
De afdeling burgerzaken van een gemeente verschaft geen gegevens van nog levende personen.

Gegevens
Vastbladig bevolkingsregister: registratie per woning, naam en voornamen bewoners, geboorteplaats en -datum, burgerlijke staat, kerkelijke gezindte, beroep, datum vestiging in en vertrek uit gemeente en overlijdensdatum.
Gezinskaart: registratie per gezin, naam en voornamen gezinsleden, adreswijzigingen; voor de rest dezelfde gegevens als het vastbladige bevolkingsregister.
Persoonskaart: registratie per persoon, naam en voornamen, ouders, partner(s) en kinderen, adreswijzigingen; voor de rest dezelfde gegevens als het vastbladige bevolkingsregister.
Persoonslijst: dezelfde informatie als op persoonskaarten, maar dan in een gedigitaliseerd systeem (Gemeentelijke Basisadministratie).

Let op
·         Bevolkingsregisters zijn niet altijd betrouwbaar. De volledigheid en correctheid ervan was afhankelijk van de ijver van de betrokken ambtenaar.
·         Kinderen staan alleen op de persoonskaart van de vader, tenzij de vader overleed vóór de meerderjarigheid der kinderen, of tenzij de kinderen na een echtscheiding aan de moeder werden toegewezen.
·         Het op persoonskaarten en -lijsten vermeldde kindertal is lang niet altijd volledig.
·         Soms zijn er geen persoonskaarten omdat die tijdens de Tweede Wereldoorlog ten gevolge van oorlogshandelingen verloren zijn gegaan.

Tips
·         Voor het achterhalen van migratie en verhuisgegevens zijn bevolkingsregisters van groot belang.
·         Voor bepaalde beroepsgroepen (zoals dienstboden of schippers) en de Belgische vluchtelingen uit de Eerste Wereldoorlog werden ook wel aparte registers aangelegd.
·         Via bevolkingsregisters kun je de evolutie van de samenstelling van het huishouden en het beroepsleven in kaart brengen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen