vrijdag 15 april 2016

Dof goud



Gijs van der Ham, Dof goud. Ghana en Nederland sinds 1593
[Rijksmuseum Amsterdam: Uitgeverij Vantilt, 2e druk 2016]
176 blz., ill. Kleur. Prijs € 24,50

In Dof goud gaat Gijs van der Ham op basis van voorwerpen uit het Rijksmuseum, maar ook uit andere verzamelingen, in op de lange historische relatie tussen Nederland en Ghana. Van der Ham bespreekt de 400 jaar lange commerciële relatie tussen de twee landen – die begint met de handel in goud, ivoor en grein (een pepersoort) – en uiteindelijk leidt tot de slavenhandel die liep van Afrika naar Amerika (Brazilië en Suriname) en van daaruit weer naar Europa.
Een belangrijk voorwerp dat wordt besproken is een schildpaddendoos. Deze doos, rijkelijk met goud versierd en aangeboden door de West-Indische Compagnie (WIC) aan prins Willem IV, symboliseert de rijkdom die te verwerven was op de Goudkust. Het goud daarvan glanst, maar wie goed kijkt, ziet in dat goud ook slaven afgebeeld, waardoor deze glans in figuurlijke zin dof wordt. Slaven waren niet de reden geweest om in westelijk Afrika handel te gaan drijven. Maar door het bezit van delen van Brazilië en Suriname en de daar ingerichte plantages veranderde dit: slaven konden goed worden gebruikt om het land te bewerken.

In het boeken worden veel attributen besproken: kaarten van het gebied, buitgemaakte trofeeën, speciale geschenken en portretten. Interessant zijn de levens die worden beschreven van Afrikaners die naar Nederland kwamen, zoals dat van de predikant Jacobus Capitein en de KNIL-soldaten Kees Pop en Jan Kooi. Maar ook die van Kwasi Boakye en Kwame Poku, zoon en neef van de koning, prachtig beschreven door Arthur Japin in De zwarte met het witte hart.

Het lukte de WIC nooit de handel op de Goudkust geheel te monopoliseren. Er was te veel concurrentie van Zeeuwse ‘lorrendraaiers’ en van andere Europese landen. Bovendien rezen de kosten steeds de pan uit. Vanwege de slavenhandel werden Afrikanen naar Amerika vervoerd, wonen er nu Surinamers en Antillianen in Nederland en is de samenleving hier, maar ook daar wezenlijk veranderd.


Allard van Wely

donderdag 7 januari 2016

dtb-registers van de zeventiende-eeuwse hervormde kerk in New York / Nieuw Amsterdam


Een interessante bron voor onderzoekers met familieleden die in de zeventiende eeuw naar Nieuw Amsterdam / New York zijn geëmigreerd. Het boek met een omvang van bijna duizend pagina’s, bevat de (Nederlandse) doopregisters van 1639 tot en met het jaar 1697, met de namen van ouders, kinderen en getuigen; de registers van lidmaten (‘ledematen’) van 1649 tot 1701; en de trouwregisters van 1639 tot 1701, waarin ook de voorgenomen huwelijken zijn vermeld. Het boek bevat de volledige teksten van de betreffende registers, waarbij de indeling van de oorspronkelijke lijsten is gevolgd. Er zijn verklarende noten toegevoegd, een Engelse vertaling van de Nederlandse termen, een woordenlijst, een uitgebreide introductie op zaken als het lidmaatschap van de kerk, de kerkelijke doop en het kerkelijk huwelijk en een uitgebreide index op zowel familie- en voornamen als plaatsnamen. Zo’n twintigduizend personen zijn terug te vinden. Behalve voor genealogisch onderzoek is het boek ook interessant als sociaalhistorische bron. Demografische gegevens zijn eruit af te leiden maar ook informatie over de verschillende niet-Nederlandse of Vlaamse plaatsen van herkomst van de immigranten. Het boek Liber A part 1 waar dit boek op aansluit werd in 2009 uitgegeven en bevat de integrale teksten van officiële kerkelijke documenten.


Liber A of the Collegiate Churches of New York. Part 2
Francis J. Sypher jr. red (William B. Eerdmans Publishing Company, Grand Rapids Michigan; Cambridge U.K. 2015)

vrijdag 13 maart 2015

Immigranten in Engeland 1330-1550

England 's Immigrants 1330-1550 is een volledig doorzoekbare database met meer dan 64.000 namen van mensen die in de periode 1330-1550 naar Engeland geëmigreerd zijn, de zogenaamde Resident Aliens in the Late Middle Ages. Dat is de periode van de Honderdjarige Oorlog, de Rozenoorlogen, de Reformatie en de Zwarte Dood, stuk voor stuk redenen voor mensen om hun heil elders te zoeken.


De gegevens zijn afkomstig uit een groot aantal (ongepubliceerde) bronnen in Engeland. Per immigrant worden (indien bekend) buiten de naam ook de plaats/regio van herkomst, de plaats van vestiging, datum van de vermelding, beroep, eventuele titel en de bron vermeld.
Onder de immigranten zijn veel Nederlanders en Belgen te vinden.
Om een idee te geven: de zoekterm Netherlands geeft 2.994 hits, Belgium 1.896, Holland 1.213, Brabant 836, Gelderland 44, Arnhem 9, Amsterdam 17, Bruges 36 en Antwerp 66.
Hou er bij het zoeken op naam rekening mee dat veel namen mogelijk in het Engels verbasterd zijn. Je kunt o.a. zoeken met wildcart *.

Via @EricHennekam.

donderdag 5 maart 2015

Nederlandse belangen in slavenplantages aan de Wilde Kust

Het maartnummer van Gen.magazine heeft een speciaal thematisch dossier over 'Nederland en de West'. Daarin o.a. het artikel Slavenhouders en geldschieters van Paul Koulen, over de financiële belangen van de Nederlandse elite in de op slavenhandel gebaseerde plantage-economie van Berbice, Demerara en Essequebo.

Paul Koulen analyseerde voor Gen. een recent ontdekte inventaris van Nederlandse plantage-eigenaren en hypotheekverstrekkers in Engelse archieven. De inventaris en verklarende teksten illustreren de langlopende belangen die vele Nederlanders en andere Europeanen in 1818 hadden in Berbice, Demerara en Essequebo.

Een doorzoekbare en onverkorte transcriptie van de inventaris van grondeigenaren en hypotheken is hier beschikbaar als pdf.


Zie Nota bene@Gen. voor een overzicht van de overige artikelen in het thematisch dossier van Gen. over Nederland en de West.

vrijdag 27 februari 2015

Passagierslijsten Holland-America Line 1904-1954

Op de website van Gjenvick-Gjønvik Archives is o.a. een grote collectie van getranscribeerde Passagierslijsten bijeengebracht. Voor mensen die op zoek zijn naar sporen van geëmigreerde familieleden zijn dat bijzonder belangrijke documenten. Ze geven aan wanneer, op welk schip, in welk gezelschap en met welke bestemming mensen reisden c.q. emigranten vertrokken.

De collectie bevat passagierslijsten van een groot aantal scheepvaartmaatschappijen uit verschillende landen. Daaronder ook een enkele lijst van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij uit 1936 en een zestigtal passagierslijsten van de Holland-America Line uit de periode 1904-1954, de meeste op de route Rotterdam-New York. In de rechterbovenhoek kan men de website doorzoeken op o.a. familienaam.



De website bevat ook een grote hoeveelheid mooi illustratiemateriaal, zoals afbeeldingen van tickets, ansichten, posters, brochures etc.

Via @EricHennekam.

donderdag 20 november 2014

The Foundation for East European Family History Studies

Oost-Europese voorouders vormen niet het makkelijkste onderzoeksterrein. In West-Europa zijn er veel meer faciliteiten en websites beschikbaar. De website van The Foundation for East European Family History Studies (FEEFHS) biedt een mooi startpunt voor onderzoek naar Oost-Europese roots. Het gebied wordt breed gedefinieerd: van Noorwegen tot Armenië en van Griekeland tot Rusland.

De beste ingang is via de kaart waar men kan klikken op het gewenste land, waarna de bezoeker wordt doorgeleid naar een lijst met websites van relevante organisaties, bronnen en landkaarten. Er is ook een lijst met verwante websites.


vrijdag 31 oktober 2014

Over kinderen van Nederlandse soldaten in Indië

Het verblijf van grote aantallen Nederlandse soldaten in voormalig Nederlands Indië vlak na WO II heeft geleid tot duizenden (veelal verzwegen) nakomelingen van Nederlandse soldaten bij Indische moeders. Annegriet Wietsma interviewde de afgelopen jaren Indië-veteranen, hun voormalige liefdes en kinderen. Dit leidde tot een lezing, een documentaire voor Andere Tijden getiteld Tuan Papa (juli 2010), een boek (zie onder aan dit bericht) en een website.

Op de website www.oorlogsliefdekind.nl staan veel boeiende verhalen. Daarnaast biedt de website de mogelijkheid om je eigen zoektocht te starten via een bericht op een speciaal forum.

Zie ook de website Kennislink voor een interview met Annegriet Wietsma.

Annegriet Wietsma en Stef Scagliola, Liefde in tijden van oorlog. Onze jongens en hun verzwegen kinderen in de Oost, Uitgeverij Boom 2013, 360 pag.'s, isbn 9789461055200, prijs € 19,90.